June 15, 2026
Lidia Ciołkoszowa. Wieczna socjalistka
<p><strong>Jako dziewczynka z Łodzi obserwowała biedę robotniczych dzielnic. Jako nastolatka zbierała pomoc dla żołnierzy walczących o niepodległość. Jako młoda studentka wstąpiła do PPS. Później przeżyła wojnę, ucieczkę przez Europę, emigrację i śmierć najbliższych. Przeżyła niemal całe XX stulecie: zabory, odzyskanie niepodległości, wojny, emigrację, zimną wojnę i narodziny III RP. Nigdy nie porzuciła swoich ideałów.</p><p><br></p><p>W tym odcinku opowiadamy historię Lidii Ciołkoszowej – działaczki PPS, historyczki ruchu robotniczego, publicystki i jednej z najważniejszych postaci polskiej emigracji politycznej. To opowieść o dziewczynie z zasymilowanej rodziny żydowskiej w Łodzi, która już jako nastolatka organizowała pomoc dla żołnierzy, o kobiecie, która połączyła patriotyzm z walką o sprawiedliwość społeczną, i o emigrantce, która przez dziesięciolecia przypominała, że demokracja i socjalizm nie muszą się wykluczać. </p><p><br></p><p>Będą Legiony, PPS, Adam Ciołkosz, wojenne ucieczki przez Europę, londyńska emigracja, spór z komunizmem i samotna walka o wartości, które wydawały się coraz bardziej niemodne. A także pytanie, czy ostrzeżenia Ciołkoszowej dotyczące nierówności społecznych i jakości demokracji nie brzmią dziś zaskakująco aktualnie. </p><p> Zapraszamy do wysłuchania historii kobiety, która sama osobie powiedziała „jestem ostatnia”. Była „ostatnią” świadkinią pewnego świata polityki, etosu i odpowiedzialności za słowa. </p><p> </p><p>Bibliografia</p><ul><li></strong>Spojrzenie wstecz. Rozmowy z Lidią Ciołkoszową przeprowadził Andrzej Friszke<strong>, Paryż 1995. </li><li>Ciołkoszowa L., </strong>Publicystyka polska na emigracji 1940–1960<strong>, Warszawa 2014.</li><li>Herling-Grudziński G., </strong>Zima w zaświatach. Opowieść londyńska<strong>, [w:] „Plus Minus” 1998 nr 4, s. 13–18.</li><li>Rakowski-Kłos I., </strong>Niezłomna i niewygodna Lidia Ciołkoszowa. 15 lat temu zmarła ikona polskiego socjalizmu<strong>, [w:]</li><li></strong><a href="https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,21924070,niezlomna-i-niewygodna-lidia-ciolkoszowa-15-lat-temu-zmarla.html"><strong>https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,21924070,niezlomna-i-niewygodna-lidia-ciolkoszowa-15-lat-temu-zmarla.html</strong></a><strong></li><li></strong>Towarzyszka Lidia Ciołkoszowa nie dostała stanowiska za bycie żoną posła. Rozmowa Wojciecha Orlińskiego z Andrzejem Friszkem<strong>, [w:] </strong><a href="https://wyborcza.pl/AkcjeSpecjalne/7,155762,23229925,towarzyszka-lidia-ciolkoszowa-nie-dostala-stanowiska-za-bycie.html"><strong>https://wyborcza.pl/AkcjeSpecjalne/7,155762,23229925,towarzyszka-lidia-ciolkoszowa-nie-dostala-stanowiska-za-bycie.html</strong></a><strong></li><li></strong><a href="https://polskieradio24.pl/artykul/2986769,lidia-ciolkoszowa-powierniczka-tradycji-polskiej-partii-socjalistycznej"><strong>https://polskieradio24.pl/artykul/2986769,lidia-ciolkoszowa-powierniczka-tradycji-polskiej-partii-socjalistycznej</strong></a><strong></li></ul><p> </p><p>Autorki: Urszula Pieczek, Edyta Zielińska-Dao Quy </p><p>Grafika: Gabriela Szalast-Dao Quy </p><p>Montaż: Michał Szyszka </p><p>Muzyka: Vicky Vox, Just don’t (Instrumental version)</p><p> </p>
