İzmir'in kaybolan, yitirilen belleğini günümüze taşımayı hedefleyen podcast serisi, "anlamak her şeyden önemlidir ama anlamak için önce hatırlamak gerekir" düsturundan yola çıkıyor.
Önce hatırlayalım, üzerine konuşalım, mutlaka yeniden anlamlandırırız. Zira geçmiş, bugüne içkindir.
Bütün depremlerin muhtemelen en yıkıcısı ve şiddetlisi 1688 yılı, 10 Temmuz Cumartesi günü yaşanmış. Öğleden biraz önce, 12 civarında başlayan, 20-30 saniye arası süren depremin merkezi limanın girişinde yer alan Sancak Kalesi civarıymış. Hatta raporlara göre bu kale tamamen harabeye dönüvermiş. Depreme ilişkin Fransız raporuna göre, 16.000 ila 19.000 kişi yaşamını yitirmiş.
Büyük Rum Kilisesi ve Rum mezarlığındaki Aziz Yorgo Şapeli, ayrıca kilisenin yakınında rahiplerin kaldıkları yerler neredeyse tamamen yıkılıp yanmış. Ermeni Kilisesi deprem ve ardından çıkan yangınla tamamen harap olmuş. Kentteki 17 camiden sadece üçü hasarlı olarak ayakta kalabilmiş ve diğer küçük camilerin, yani mescitlerin pek çoğu da harabeye dönmüş.
Sarsıntılar 10 Temmuz’dan 31 Temmuz’a kadar her gün yaşanmış. Halkın çektiği perişanlık ağırmış; çünkü yardım sağlamak ya da yağmayı ve hırsızlığı önlemek için hiçbir şey yapılmamış. Felaketten sağ kurtulabilen insanlar yakındaki köylerin bahçelerine ve limanda demirli gemilerin güvertelerine sığınmışlar.
Depremin hemen ardından birçok Frenk kentten ayrılmış. Mesela, kırk Fransız Sakız Adası’na doğru yola çıkmış. Bir cerrah olan Louis Rolana on kişilik bütün ailesiyle birlikte Halep’in yolunu tutmuş. Başka iki Fransız İzmir’den ayrılıp Sayda’ya gitmiş. Öte yandan bazı Frenkler İzmir’de yaşamanın malları kadar canları için de tehlikeli hale gelmesine rağmen yerlerinde kalmışlar. Hristiyan din önderleri, Cizvitler ve 25’i tüccar olan 50 Fransız İzmir’de kalmayı seçmiş.
İngilizler, Felemenkliler, Fransızlar ve öbürleri diğer olasılıkları inceledikten sonra, yeniden inşa edilmiş bir İzmir’in en uygun çözümü sunduğu sonucuna vardılar.
Kaynaklar:
Gutay, E. (2019). The Waterfront and the CosmopolitanSettlement: Spatial Transformations in Smyrna Between the 1688 Earthquake and the Development of the Quay. Yayınlanmamış Master Tezi. Boğaziçi Üniversitesi.
Ülker, N. (1974). The rise of İzmir, 1688–1740 (PhD Diss.). University of Michigan.
13 Sept 2026
Kral Tantalos | 27. Bölüm
Homerostan, Romaya, oradan 19. Yüzyıl gezginlerine kadar Tantalos’un hikayesi anlatılır durur. Bu hikayelerden, felaketle yok olan şehirlerden ve notlardaki şehir kalıntılarından hareketle Yapılan arkeolojik çalışmalara göre, Tantalos bugünBayraklı’da Cengizhan mahallesinde körfezi izlemeye devam ediyor. Mezarı bir gecekondunun altında kalmış, belki bir iki büyük taş kalmış geride.
Yamanlar dağındaki Karagöl de, bahsi geçen felaketten geriye kalan göl olarak anlatılır. Kimisine göre adı Tantalos gölüdür. Kimisine göre Tantalos işkenceyi burada görür.
Tanrıları kızdırmış bir fani, kutsalına dokunmuş ya hani, sofrasından çalmış, oğlunu kurban vermiş, tanrılar tanrı değil yani. Yok etmişler şehrini, insan kibrine yenilmiş bir kralın, destan gibi anlatılagelmiş, yanına kar kalmamış yapanın.
Eğer bir gün yolunuz Bayraklı tepelerine, yamanların eteklerine ve Karagöl’e düşerse, Tantalos'un gecekonduların birinden körfezi izlemeye devam ettiğini, kayalık tepelerden aşağıya, yok edilmiş bir kentin, aslında hala oralarda bir yerde olduğunu, Karagöl’ün karasını belki Tantalos'un işkencesinden aldığını ve bazı masalların, gerçek olabileceğini unutmayın.
Kaynaklar
İlhan Pınar (2002) Efsanelerdeki İzmir,İZBB Yayınları
Yaşar Ürük (2018) İzmir Efsaneleri. Yakın Kitabevi. S: 264-265
28 Jun 2026
Sabetay Sevi | 26. Bölüm
Sabetay Sevi, 1 Ağustos 1626’da İkiçeşmelik caddesine bakanbir evde doğmuş. Annesi Clara, babası Mordehay, abisi Elijah, kardeşi Josef ile güzel bir hayatları varmış. İki kardeşine nazaran Sabetay ticaretle uğraşmamış,dine yönelip haham olmuş. Kabala öğretisine yoğunlaşınca hayatı tümden değişmiş…
Odaya kapanıyor, saatlerce dualar ediyormuş. Garipdavranışları sebebiyle toplumdan dışlanmış. Selanik ve İstanbul’a gitmiş ama oralardan da cemaat tarafından kovulmuş. Ailesi ise Kudüs’e gitmesini söylemiş.Kudüs’te Yahudi cemaatinin sorunlarını çözmek için temsilci olarak Mısır’a gitmiş. O sırada, daha sonra peygamberi ilan edeceği Gazzeli Nathan ile tanışmış. Nathan kehanet gösterip, Sabetay’ın beklenen mesih olduğunu ilan edip, bilinen dünyanın her köşesine mektuplar göndermiş.
İzmir’e geri dönüp mesihliğini Portekiz Sinagogunda ilanetmiş Sabetay. Müridleri her geçen gün artıyormuş. Ardından padişahın tacını almak üzere İstanbula gitmiş ve orada tutuklanmış. Müslüman olması halinde affedileceği söylenince Müslüman olmuş. Edirne sarayında edindiği dostlarlaözgür bir hayat sürmüş ama hala ona karşı gelen yahudiler varmış.
Gelenek dışı ibadetleri cemaatleri kızdırmış ve tutuklanmasısağlanmış. İdam cezası bu sefer sürgüne dönüştürülmüş. Gittiği her yere müridleri de geliyor, kurtuluş günü için hazırlıklar yapılıyor, Sabetay’ın başına gelen her şey bu sürecin parçası sayılıyormuş.
17 Eylül 1676 günü vefat etmiş sabetay sevi. Mezarıbilinmemiş. Böylece aslında ölmediği, bir gün mutlaka geri geleceğine dair inanç artmış…
Gökten üç elma düşmüş, biri benim başıma, biri sizinbaşınıza, e elbette diğeri sabetay sevinin ve hala onu bekleyenlerin başına.
Kaynak:
Freely, J. (2022). Kayıp Mesih Sabetay Sevi’nin İziniSürerken. İstanbul: Remzi Kitabevi
Reach and audience
Public platform figures. Ratings count people who left a rating, not total listeners.
Spotify
5.0 / 5
6 ratings
Contact Bellek İzmir
Guest appearances
Books guests
Based on episode analysis; this does not confirm that the show is currently accepting guests.
Host of Bellek İzmir?
Claim your podcast to manage its listing and keep your show details accurate.
Pod Engine is an independent podcast discovery and analytics service and is not affiliated with or endorsed by this podcast. Artwork and show content belong to their owners. Full legal notice.
Explore this show Podcast research with Pod Engine
