دوستان . . . در گردشیم ما به سر خود چو آفتاب / مانند سایه پیروی کس نمیکنیم (صائب تبریزی)، ما شاهنامه را درست نمیفهمیم و درک نمیکنیم! چون تصویری که از پهلوان و پهلوانی، که از دورهی ساسانیان و چیرگی موبدان زرتشتی پدید آمده و در شاهنامه نیز تا اندازهی زیادی بازتابیده شده است، به اشتباه در ذهن ما جا انداختهاند. ولی در همان شاهنامه، میتوان رد پای آرمان درست یا تصویر پهلوان که نقطهی مقابل موبد و پیغمبر یا تنها تنومندی زورخانهای را داشته است یافت. پهلوان، هنر راه رفتن با دیدهی خود است. زال زر که دارندهی پر سیمرغ و به سخن دیگر پیکریابی سیمرغ است، هنگامی که از اسیر و نابینا شدن سپاه ایران و کیکاووس با خبر میشود، به فرزندش رستم چنین میگوید همانا که از بهر این روزگار / همی پرورانیدمت برکنار، شاه و سپاه که نگهبان و چشم ایران هستند و با دیدهشان، خطر و زندگی آزاری را از ایران باز میدارند، با آنکه چشم دارند، ولی به دلیل بیاندازه شدن، دیگر بینش ندارند و خردشان به دلیل فزون خواهی تبدیل به ضد خرد و زندگی شده است. بدینسان نه تنها از ناجوانمردی و بیمهری خود آگاه نیستند، بلکه آن را اوج خردگرایی هم میدانند. ای رستم، تو نمیروی که رهبری کنی و پیشوا شوی! تو میروی تا چشمان نگهبانان ایران را اندازه بین کنی تا شیوه اندازه زیستن را ببینند و بیابند. تو میروی تا چشم هر کسی را گوهر شب چراغ سازی، تا خودش بتواند ژی را از اژی در هر هنگامی بازشناسد. تو میروی که به هر کسی جام جم هدیه بدهی و خردی که زندگیزدار شده است، از سر اندیشنده برای زندگی افزایی سازی. ببین رستم، خویشکاری تو، خورشید گونه کردن چشم همهی آنهاست. زال به رستم، آموزهای و شریعتی و امری و کتابی نمیدهد، بلکه نخست از او میخواهد که یاد بگیرد تا با چشمان خود در تاریکیها و شگفتیها ببیند و خیره فروماند، تا آنکه چشمانش از خودش روشن و بینا شوند. به همین دلیل راهی برگزین که پر از شیر و دیو و تیرگی است. به جستجوی نیکی و بدی برو که هفت خان تو، هفت خان خیره شدن از شگفتیهاست. هفتخان همان اخوان است، که با فلسفهی سیمرغی کار دارد. تخم دنیا یا بن تاریک جهان هستی، اخو است که سپس اهو و اک و ارکه... شده است. تخم در فرهنگ ایران، هم به مانای دانه و هم تاریک است. واژهی تخم پیش از زرتشت، به مانای از خود زادن و از خود بودن بوده است. کسی آن را نیافریده بوده است (اصالت). خدا در فرهنگ زال زری، تخمی تاریک، مینو است. برای ایرانی، تا تخم دگرگون به جهان و همهی جانها نمیشد، تا از ناچیز تاریک به همهچیز روشن نمیشد، خدا نبود! پیدایش هستی اینهمانی با پیدایش بینش و اندیشیدن داشته است. آنکه نو میاندیشد، هستیاش همزمان با آن نو میشود. واژگان اکو و هکو، هم به مانای شگفتی و هم دایه است. هاکو در کردی، ندید خرید یا کار کردن یا کجاست. متون زرتشتی بر ضد این اندیشه بودهاند و همین اکوان را تبدیل به دیو و زشت ساختهاند. کوکو، که ما به جغد میگفتیم و مرغ پرسش و نشان فرزانگی بود، با لی لی کردن در تاریکی به اندیشیدن میپردازد. مسئلهی هفتخان رستم، مسئله گلاویز شدن با هفت اکو، هفت پرسش، هفت خم و پیچ، هفت سردرگمی و گیجی و شگفتی، هفت بن بست، هفت پارادوکس است
31 May 2026
اوج ادبی ۳ مجنون (اشانتیون ادبی۱)
لیلی و مجنون . . . آیینه غیب، نخل بلند، اژدهایی بر سر گنج، شهرزاد داستانگو، پیر جادوگر، شاگرد فردوسی و آموزگار حافظ، کسی نیست جز نظامی گنجوی که نویسنده یکی از باشکوهترین، شاهکار داستانهای رمزآلود تاریخ ادبیات جهان است.
نسخه کامل این فایل با پیشدرآمد و دو بخش نخست آن، همچنین گفتارهای ویژه میانرشتهای به زبان و پژوهش آقای ایمان فانی
Music: ONEDAM_Range Mesi
15 Apr 2026
مردمشاهی ۴۲ (جمهوری ایرانی)
فرهنگشهر . . . فرق میان قدرت در جمهوری اسلامی با اندازه در مردمشاهی یا جمهوری ایرانی!؟ چو زین بگذری مردم آمد پدید / شد این بندها را سراسر کلید
پایان این زنجیره گفتارها
پاینده ایران . . . سرفراز ایرانی
Reach and audience
Public platform figures. Ratings count people who left a rating, not total listeners.
Spotify
5.0 / 5
2 ratings
Contact فرهنگ اصیل ایران / The original culture of Iran
Guest appearances
Books guests
Based on episode analysis; this does not confirm that the show is currently accepting guests.
Host of فرهنگ اصیل ایران / The original culture of Iran?
Claim your podcast to manage its listing and keep your show details accurate.
Pod Engine is an independent podcast discovery and analytics service and is not affiliated with or endorsed by this podcast. Artwork and show content belong to their owners. Full legal notice.
Explore this show Podcast research with Pod Engine
