16 Oct 2026
Starachowice: Dwa światy starachowickiej kolei 🌓 KOLEJ NA PODCAST 🚂 #13 Świętokrzyskie
🗺️ Stacja Starachowice na mapie:
https://www.bazakolejowa.pl/index.php?dzial=stacje&id=5342&ed=0&okno=polozenie
W sercu Doliny Kamiennej leżą Starachowice, miasto, którego tożsamość została ukształtowana przez żelazo, ogień i równolegle rozwijające się dwa kolejowe światy. W 1885 roku, wraz z nadejściem Drogi Żelaznej Iwangorodzko-Dąbrowskiej, do dawnej osady Wierzbnik wdarła się industrialna rewolucja, a potężne magistrale połączyły region z resztą kraju. Równocześnie w leśne ostępy i do okolicznych kopalń ruszyli pionierzy kolei wąskotorowej o rozstawie 750 mm, tworząc gęstą pajęczynę zakładowych szlaków. Choć przełom wieków przyniósł upadek dawnego przemysłu, likwidację połączeń i rdzewiejące torowiska, Starachowice nie pozwoliły umrzeć swojej kolejowej legendzie. Dziś to miasto o dwóch obliczach: z jednej strony nowoczesne, zrewitalizowane węzły przesiadkowe za miliony złotych, z drugiej, pieczołowicie ratowany, żywy skansen wąskich torów prowadzony przez pasjonatów. Zapraszamy do podróży przez dwa światy starachowickiej kolei.
📖 O czym jest ta opowieść?
W 13. odcinku „Kolej na Podcast” (województwo świętokrzyskie) zabieramy Was do Starachowic, by odkryć fascynującą symbiozę magistrali normalnotorowej i unikalnej kolei wąskotorowej. Omawiamy narodziny węzła w Wierzbniku, tytaniczną pracę robotników przy ręcznym przeładunku urobku z małych wagonów do wielkich składów oraz rozbudowę leśnych szlaków w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego. Przyglądamy się powojennej fali przewozów pasażerskich, gwałtownemu nadejściu ery motoryzacji i bolesnej degradacji infrastruktury w latach 90. Wreszcie analizujemy wielkie zmartwychwstanie: potężną modernizację linii Skarżysko-Kamienna - Sandomierz, budowę nowoczesnego centrum przesiadkowego na dworcu zachodnim oraz bohaterską walkę wolontariuszy o ocalenie Starachowickiej Kolei Wąskotorowej, unikalnych lokomotyw Lyd1 i legendarnego wagonu brankard.
🛣️ Na szlaku Kolej na Podcast:
🔹 Żelazne tętnice i naczynia włosowate. Poznajemy narodziny dwóch systemów: Drogi Żelaznej Iwangorodzko-Dąbrowskiej z 1885 roku oraz sieci wąskotorowej (750 mm), docierającej wprost do leśnych kopalń i hutniczych pieców.
🔹 Tytani przeładunku i zapach kreozotu. Odkrywamy realia pracy na rampach stycznych, klimat dawnych dworców tętniących życiem i specyficzny aromat nasączanych podkładów, który stał się zapachem wspomnień całych pokoleń.
🔹 Widmo upadku i era asfaltu. Śledzimy kryzys lat 80. i 90., zamykanie kopalń, konkurencję transportu samochodowego, likwidację połączeń do Iłży, złodziejskie rozkradanie szyn oraz zniknięcie semaforów kształtowych.
🔹 Dwa światy odrodzenia. Zestawiamy wartą 379 milionów złotych modernizację magistrali normalnotorowej i nowego centrum przesiadkowego ze społeczną misją ratowania 13 kilometrów zabytkowej wąskotorówki i jej unikalnego taboru.
🎙️ Produkcja – Audiolibra Originals
Research i wsad merytoryczny: Tomasz Kuźma
Gospodarze programu: AI Hosts
Oprawa graficzna: Tomasz Kuźma
Gatunek: Reportaż historyczny / Słuchowisko dokumentalne
🎙️ Nota o prowadzących: Głosy prowadzących są generowane przez sztuczną inteligencję, dlatego mogą się zdarzyć drobne przejęzyczenia, prosimy o Waszą wyrozumiałość.
🏞️ Ilustracja z okładki przedstawia stację Starachwice Wschodnie i powstało na podstawie zdjęcia MOs810 z dnia 22 lipca 2022 na licencji CC BY-SA 4.0.
Odwiedź moją oficjalną stronę:
👕 https://audiolibra.pl (https://audiolibra.pl)
Znajdziesz tam mój oficjalny sklep z unikalnym towarem. Kupując gadżety i odzież inspirowaną moimi produkcjami, dajesz mi ogromne wsparcie i realnie przyczyniasz się do rozwoju wydawnictwa Audiolibra.
Jeśli fascynują Cię zapomniane historie i tajemnice dawnych szlaków żelaznych, możesz okazać swoje wsparcie:
☕ https://buycoffee.to/audiolibra (https://buycoffee.to/audiolibra)
❤️ https://pomagam.pl/g39h37 (https://pomagam.pl/g39h37)
Wyrusz z nami w kolejne historyczne zakamarki i odkrywaj sekrety przeszłości, które ukształtowały nasz świat. Do usłyszenia w kolejnych odcinkach.
