Dlaczego mówimy „sam jak palec”, skoro palców w jednej ręce mamy pięć? Skąd się wzięło powiedzenie „tam, gdzie psy dupami szczekają” i dlaczego żartując z czegoś „robimy sobie jaja”? W tym podkaście odpowiadam na Wasze pytanie językowe. Bez tabu i bez tabloidowej sensacji. Najważniejsza jest ciekawość :)
Jak to działa?
WY: pod każdym poniedziałkowym postem PPJ na Instagramie (@mateusz_adamczyk) zadajecie pytania dotyczące języka.
JA: wybieram kilka pytań i odpowiadam na nie w formie karuzeli oraz odcinka podkastu.
Odcinek 8. – pokój, śledź i śledzenie, od stóp do głów, dżdżownica
W dzisiejszym odcinku dowiecie się:
1. Dlaczego słowo „pokój” ma tak odległe od siebie znaczenia: pokój (na świecie) i pokój jako pomieszczenie?
2. Czy wyrazy „śledź”, „śledzenie” i „śledziona” mają coś wspólnego?
3. Dlaczego mówi się „od stóp do głów” a nie „od stóp do głowy”?
4. Skąd się wzięło słowo „dżdżownica”?
Serdeczności!
Źródła:
1. W. Boryś: Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków 2005.
2. W. Mańczak: Polski słownik etymologiczny. Kraków 2017.
3. Wielki słownik języka polskiego [online]. Red. P. Żmigrodzki. Kraków 2007-2022.
Muzyka:
1. https://www.epidemicsound.com/track/Eqm4pENpEA/
2. https://www.epidemicsound.com/track/fda8qCiZAh/
31 May 2022
Odcinek 7. – rok i lata, pstry koń, jota, hajs i forsa
W 7. odcinku odpowiadam na takie oto pytania:
Dlaczego mamy w języku jeden „rok”, ale kilka „lat”?
Dlaczego „łaska pańska na pstrym koniu jeździ”?
Skąd się wzięły powiedzenia ze słowem „jota”?
Dlaczego na pieniądze mówimy „hajs” i „forsa”?
Serdeczności!
Źródła:
1. W. Boryś: Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków 2005.
2. K. Kłosińska: Co w mowie piszczy? Poznań 2013.
3. Wielki słownik języka polskiego [online]. Red. P. Żmigrodzki. Kraków 2007-2022.
Muzyka:
1. https://www.epidemicsound.com/track/Eqm4pENpEA/
2. https://www.epidemicsound.com/track/fda8qCiZAh/
16 May 2022
Odcinek 6. – szłem, nie w różnych językach, rząd, broń biała
W dzisiejszym odcinku pojawią się odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy forma „szłem” stanie się kiedyś poprawna?
2. Dlaczego „nie” w wielu językach brzmi podobnie?
3. Czy „rząd” ‘szereg’ i „rząd” ‘rada ministrów’ mają ze sobą coś wspólnego?
4. Skąd się wzięło określenie „broń biała”?
Serdeczności! :)
Źródła:
1. Nowe spojrzenie na kryteria poprawności językowej. Red. A. Markowski. Warszawa 2012.
2. W. Boryś: Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków 2005.
3. Wielki słownik języka polskiego [online]. Red. P. Żmigrodzki. Kraków 2007-2022.
4. Wielki słownik poprawnej polszczyzny. Red. A. Markowski. Warszawa 2004.
Muzyka:
1. https://www.epidemicsound.com/track/Eqm4pENpEA/
2. https://www.epidemicsound.com/track/fda8qCiZAh/ (https://www.epidemicsound.com/track/fda8qCiZAh/)
10 May 2022
Odcinek 5. – dupa Maryny, pal sześć, wolny i powolny, nazywam się
W dzisiejszym odcinku odpowiadam na takie oto pytania:
1. Skąd się wzięło „gadać o dupie Maryny”?
2. Skąd się wzięło powiedzenie „pal sześć”?
3. Dlaczego „wolny” to ‘niespieszny’ i ‘niezależny’?
4. Czy wyrażenie „nazywam się Patrycja” jest poprawne?
Serdeczności!
Źródła:
1. Inny słownik języka polskiego. Red. M. Bańko. Warszawa 2017.
2. M. Walter-Mazur: Zapomniany instrument, zapomniana praktyka. Tromba marina w klasztornym muzykowaniu w XVIII wieku. „Annales Universitas Mariae Curie-Skłodowska” XV, 1. Lublin 2017.
3. W. Boryś: Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków 2005.
4. Wielki słownik języka polskiego [online]. Red. P. Żmigrodzki. Kraków 2007-2022.
5. Wielki słownik poprawnej polszczyzny. Red. A. Markowski. Warszawa 2004.
Muzyka:
1. Fragment z dźwiękiem tuby mariny: https://www.youtube.com/watch?v=srWxpRxlTbc
2. https://www.epidemicsound.com/track/Eqm4pENpEA/
3. https://www.epidemicsound.com/track/fda8qCiZAh/
2 May 2022
Odcinek 4. – sranie w banie, kot z pęcherzem, nóż widelec, ratowniczka i ratownica
A oto odpowiedzi na kolejne Wasze pytania:
1. Skąd się wzięło powiedzenie „sranie w banie”?
2. Dlaczego mówimy „biegać jak kot z pęcherzem”?
3. Dlaczego mówimy „a nóż widelec (coś się uda)”?
4. „Ratowniczka”, a może „ratownica”?
Serdeczności!
Źródła:
1. M. Łaziński: O panach i paniach. Polskie rzeczowniki tytularne i ich asymetria rodzajowo-płciowa. Warszawa 2006.
2. W. Boryś: Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków 2005.
3. Wielki słownik języka polskiego [online]. Red. P. Żmigrodzki. Kraków 2007-2022.
Muzyka:
1. https://www.epidemicsound.com/track/Eqm4pENpEA/
2. https://www.epidemicsound.com/track/fda8qCiZAh/
25 Apr 2022
Odcinek 3. – cycki, zielone pojęcie i sina dal, dr hab. i prof., kminić
W trzecim odcinku PPJ znajdziecie odpowiedzi na pytania:
1. Skąd się wzięło słowo „cycki”?
2. Dlaczego pojęcie jest „zielone”, a dal „sina?
3. Dlaczego doktora habilitowanego nazywamy „profesorem”?
4. Skąd wziął się czasownik „kminić” w znaczeniu 'myśleć'?
Źródła:
1. W. Boryś: Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków 2005.
2. E. Kołodziejek: „Rozkminianie” gwar tajemnych. „Język a kultura”, t. 21. Warszawa 2009.
3. S. Skuza: Etnolingwistyczna analiza leksemów koloru niebieskiego w językach polskim i włoskim w ujęciu diachronicznym i synchronicznym. „Prace Językoznawcze” 17/2, Olsztyn 2015.
4. K. Stępniak: Słownik gwar środowisk dewiacyjnych. Warszawa 1986.
Muzyka:
1. https://www.epidemicsound.com/track/Eqm4pENpEA/
2. https://www.epidemicsound.com/track/fda8qCiZAh/
19 Apr 2022
Odcinek 2. – polewanie wódki, nie omieszkać, na pniu, kobieta sędzia
W drugim odcinku PPJ postaram się odpowiedzieć na kolejne Wasze pytania:
1. Dlaczego wódkę się „polewa”, a inne napoje „nalewa”?
2. Czy „nie omieszkać” ma coś wspólnego z „mieszkać”? I czy można coś „omieszkać”?
3. Dlaczego mówimy, że coś się rozeszło „na pniu”?
4. Jak nazwać kobietę sędzię?
Serdeczności! :)
11 Apr 2022
Odcinek 1. – kuku na muniu, bambuko, monopolowy i gotówka
Cześć i dzień dobry! Oto pierwszy podkastowy odcinek PPJ, czyli Poniedziałkowej Poradni Językowej. A w nim:
1. Skąd się wzięło powiedzenie „mieć kuku na muniu”?
2. Czym jest „bambuko”, w które można kogoś zrobić?
3. Dlaczego sklepy z alkoholem to sklepy „monopolowe”?
4. Dlaczego na pieniądze mówimy „gotówka”?
Serdeczności! :)
Muzyka: https://www.epidemicsound.com/track/Eqm4pENpEA/
Contact Poniedziałkowa Poradnia Językowa
Guest appearances
Does not typically book guests
Based on episode analysis; this does not confirm that the show is currently accepting guests.
Host of Poniedziałkowa Poradnia Językowa?
Claim your podcast to manage its listing and keep your show details accurate.
Pod Engine is an independent podcast discovery and analytics service and is not affiliated with or endorsed by this podcast. Artwork and show content belong to their owners. Full legal notice.
Explore this show Podcast research with Pod Engine
