Têgehiştin

About Têgehiştin

Têgehiştin: Cîhanê bi kûrayî nas bikin. Bi xêr hatin bo kanala Têgehiştin. Em li vir li ser mijarên ku cîhana me diguherînin hûr dibin. Ji pêşketinên teknolojiyê û sirên zanistê heta rûpelên kûr ên dîrokê, em hewl didin mijarên herî tevlîhev bi rengekî sade û bi çîrokbêjiyeke kûr şirove bikin. Armanca me ne tenê agahdarkirin e, lê belê afirandina "têgehiştineke" nû ye li ser bûyerên ku bandorê li jiyana me dikin.

Publisher

Bilal Akpınar

Category

education

Language

ku

Explicit

No

First episode

8 Jan 2026

Latest episode

4 Aug 2026

Latest episodes

7 episodes in the feed.

1. 

   4 Aug 2026

   Gelawêj | Çima Me Dev Ji Venusê Berda?

   Di vê beşa "Têgehiştin"ê de, em li dîroka Serdema Şerê Sar û Pêşbaziya Fezayê (Space Race) dinêrin. Gelo çima Yekîtiya Sovyetê bi dehan keştiyên fezayê şandin Venusê (Gelawêj)? Çawa wan karî yekem wêneya ji ser rûyê gerstêrkeke din bikişînin? Û ya herî girîng; çima mirovahiyê piştî salên 1980-yî qet careke din neçû wê dojeha germ? Werin em bi hev re li bersivên van pirsan bigerin.

2. 

   11 Jul 2026

   Xewna Sor: Dîrok, Sira Gerdûnê û Sînorên Jiyana li Marsê

   Di vê beşa podcasta 'Têgehiştin' de, em berê xwe didin gerstêrka cîran, Marsê. Ji çavdêriyên mirovên berê yên berî 4 hezar salan heta sedsala 21an û planên Elon Musk ên avakirina bajarekî bi milyonek mirovî... Jiyan li ser vê gerstêrka sar û bi toz dê çawa be? Sîstema oksîjenê, kêşeya avê û rûniştina rojê ya şîn... Tevlî rêwîtiya me ya zanistî û dîrokî bibin!

3. 

   14 May 2026

   Zayîna Nû ya Zimanê Kurdî û Ronahiya Hawara Mîr Celadet | Beşa 5êmîn

   Di beşa 5emîn a podcasta Têgehiştinê de, em berê xwe didin Şama rengîn, sala 1932yê. Em çîroka kovareke wusa vedibêjin ku ji kaxez û murekebê wêdetir, bûye mîlada alfabeya me û nasnameya me ya nûjen: Kovara Hawar. Di vê beşê de hûn ê li van xalên girîng guhdar bikin: Dîroka Hawarê: Mîr Celadet Alî Bedirxan û hevalên wî çawa di 15ê Gulana 1932yê de bingehê şoreşeke çandî avêtin? Dibistana Hawarê: Kîjan ronakbîrên kurd (wek Cegerxwîn, Osman Sebrî û Rewşen Bedirxan) di bin sîwana vê kovarê de bûn yek? Deklarasyona Mîr: Armanc, awayê xebatê û vîzyona Mîr Celadet ji bo zimanê kurdî çi bû? (Xwendina nivîsa orjînal a ji hejmara yekem). Roja Zimanê Kurdî: Çima 15ê Gulanê ji bo me wek cejneke neteweyî ya ziman tê qebûlkirin? Ev beş ji bo her kesê ku dixwaze koka zimanê xwe yê nivîskî û têkoşîna rewşenbîriya kurdî baştir nas bike, çavkaniyeke bêhempa ye. Destpêk: Ber bi Salihiyeya Şamê ve. Çîrok û Rola Dîrokî ya Kovara Hawarê. Armanc û Awayê Xebatê: Dengê Mîr Celadet Alî Bedirxan. Dawî û Bangawazî. Ji bo hûn beşên me yên li ser teknolojî, zanist û wêjeyê ji dest nedin, bibin endamê kanala me û vê beşê bi hevalên xwe re parve bikin. Ziman şerta heyînê a pêşîn e! #Kurdî #Hawar #CeladetAlîBedirxan #Podcast #Têgehiştin #RojaZimanêKurdî #WêjeyaKurdî 🎧 Beşên Di Nav De (Timestamps):🔗 Me Bişopînin!

4. 

   11 Apr 2026

   12ê Nîsanê | Roja Navneteweyî ya Geşta Esmanî ya Mirovan

   12ê Nîsanê ne tenê rojeke asayî ye di salnameyê de. Di cîhana zanist û siyaseta cîhanî de, ev roj xala "berê û paşê" ye. An jî  despekêkê. Ji sala 2011an û vir de, Neteweyên Yekbûyî vê rojê wekî Roja Navneteweyî ya Geşta Esmanî ya Mirovan pîroz dike. -- Lê çima? Ji ber ku di vê rojê de, di sala 1961an de, asîman êdî ne banek bû, bû dergehek. Di nava 300,000 salên pêşketina mîrovahîyê de, cara yekem endamekî cureyê me ji dergûşa atmosferê derket. Ev ne tenê serkeftineke neteweyî bû; guhertineke bingehîn bû di pênaseya mirovbûnê de. Îro em li Mars û Heyvê wekî armanc dinêrin, lê bingehê wê rêyê di sibeheke biharê de li çola Qazaxistanê hat danîn. --- Şerê Sar Ji bo em grîngîya 12ê Nîsanê fêm bikin, divê em li alozîya salên 1950î binêrin. Cîhan bûbû du beş: Rojavaya Kapîtalîst bi serokatiya Amerîkayê, û Rojhilata Komunîst bi serokatiya Yekîtiya Sovyetê. Navê vê Şerê Sar bû, û "Xala Bilind" êdî ne mydanen şer bû. Ew "Orbît" (geroka dora dinyayê) bû. --- Sputnîk Sovyetê berê di sala 1957an de bi Sputnîkê cîhan matmayî hiştibû. Amerîkî di nava panîkê de bûn û bi milyaran dolar didan NASAyê. Pêşbazî êdî ne li ser kamerayan bû; li ser wê yekê bû ku kî dikare mirovekî zindî bişîne nava valahiya esman û ya herî girîng wî bi saxî vegerîne. Armanc zelal bû: nîşandana hêza teknolojîk û îsbatkirina "serkeftina" sîstema siyasî.- --- Gava siyasetmedaran nîqaş dikirin, Sovyet li pîlotekî digeriyan. Wan ne zanyarek, lê lehengê ku xwedî rehên pola be dixwest. Li vir Yurî Alekseyevîç Gagarin derket ser dikê. -- Gagarin di sala 1934an de li gundekî piçûk ê bi navê Klushino ji dayik bû. Jiyana wî ya destpêkê qet ne "kozmîk" bû; bavê wî marangoz û diya wî karkereke gundewarî bû. Di Şerê Cîhanî yê Duyem de, malbata wî di bin dagirkeriya Naziyan de êşên mezin dîtin. -- Yurî kin bû tenê  metreyêk  û 57 santîmî drej bû. Lê ev yek ji bo kabîna teng a kapsula Vostokê bû avantajek. Lê ya ku dilê Sêwirînerê Mezin, Sergei Korolev girt, kesayetiya wî bû. Yurî kesekîaram, mutewazî û xwedî wî "kenê navdar" bû. Ew ken kû dîkarê odayekê ronî bîke. Ji nava Şeş pîloten herî baş e Sovyete "Şeşên Sovyetê"ew hat hilbijartin da ku rûbirûyê nenasîye bibe. --- Saet 09:07, bi dema Moskowê. Gagarin di nava kapsula Vostok 1 de hatibû girêdan. Wî bi xwe kapsul "nefirand" her tişt otomatîk bû, ji ber ku bijîşkan nedizanî ka mejiyê mirov di bêkêşiyê (zero gravity) de dikare bixebite yan na. -- Gava motorên roketa R-7 teqiyan, Gagarin ne sondên leşkerî yên fermî, lê tenê got: "Poyekhalî!" ango "Em çûn!" ---- Geşt tenê 108 qulekan ajot. Ew carekê li dora dinyayê gerîya. Gava di pencereya piçûk re li derve nêrî, wî xwarbûna dinyayê, xeta şîn a tenik a atmosferê û tariya mutleq a gerdûnê dît. Wî li ser bedewiya gerstêrka me got ku ew ji wir ve pir nazik û spehî xuya dike. --- Vegera ser erdê wek çûne tirsnak bû. Beşa daketinê ji beşa motorê venêketîya  û kapsul di nava atmosferê de bi dînîtî li dora xwe zivirî. Mertalên germê sor bû û kîloya zextê (G-force) sîngê wî diperçiqand. Lê di bilindahiya 7 kîlometreyan de, Gagarin xwe ji kapsulê avêt û bi paraşûtê li zeviyeke gundewarî ya Rûsyayê danî. Kesên yekem ên ku ew dîtin, dapîrek û neviya wê bûn. Gagarin ji wan re got: --- Yurî Gagarin di kêliyekê de bû îkoneke cîhanî. Wî wekî balyozê aştiyê li hemû cîhanê gerîya. Mixabin, hikûmeta Sovyetê firîna wî ya careke din qedexe kir, ji ber ku nediwestin "lehengê xwe yê zindî" bixin rîskê. --- Gagarin di sala 1968an de di qezayeke balafirê de jiyana xwe ji dest da. Wî qet nedît ku mirov li ser Heyvê dimeşe. Lê îro, her gava ku roketek tê avêtin çi ya çînê be çi ya NASAyê be perçeyek ji wê wêrekiya sala 1961an hildigire. Em 12ê Nîsanê pîroz dikin, ne ji bo siyaseta Şerê Sar, lê ji bo wê kêliya ku me fêm kir: Dinya mala me ya hevpar e, û gerdûn paşeroja me ya hevpar ê

5. 

   24 Feb 2026

   Cigareya Misrî

   Beşa 3emîn: Dîmena Cigareya Misrî Di vê beşê de, em çîroka kurt a Kate Chopin a li ser diyariyeke razdar û xewneke tirsnak vedikolin. Dema ku qehremana çîrokê ji hevalê xwe yê mîmar qutiyeke bê nîşan û bê mohr ku şeş cigareyên Misrî yên bi destan çêkirî tê de ne distîne, ew ji qerebalixiya jinan direve û diçe odeya xwe ya cixarê ya bi şêwazê rojhilatî da ku yekê biceribîne. Dema ku demjmêr pênc lê dide, ew cigareyekê pê dixe û dûmana gewr-kesk a cigareyê wê dikişîne nav xewneke kûr û bi êş. Ew di xewna xwe de xwe di nav qûma çolê ya ku rûyê wê dişewitîne de dibîne, cihê ku evîndarê wê yê zalim, Bardja, wê diterikîne û bi hêştira xwe ber bi bajarê mezin ve diçe. Ew bi laşê xwe yê birîndar û diêşe ber bi çemekî ve kaş dibe û kûrahiya bêhêvîtiya mirovahiyê tam dike. Tevlî me bibin da ku em fêr bibin ka çawa xewneke tenê panzdeh xulekî giraniya sedsalan hildigire, û çima qehremana me di dawiyê de hildibijêre ku cigareyên mayî di nav destên xwe de hûr bike û bavêje ber bayê. (Nîşe: Ev çîrok di qada giştî (public domain) de ye, lê ev wergera Kurmancî bi taybetî ji bo vê podkastê hatiye amadekirin û ne ji metna orîjînal a çavkaniyan e). Heger hûn dixwazin ez beşeke din a van çavkaniyan wergerînim an jî kurteyeke din çêbikim, ji kerema xwe ji min re bibêjin! Mafên Telîfê / Copyright Notice:Strana "The Dark Glow of the Mountains" ya hunermend Chris Zabriskie, di bin lîsansa Creative Commons Attribution 4.0 de hatiye lîsansakirin. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/Çavkanî: http://chriszabriskie.com/darkglow/ Hunermend: http://chriszabriskie.com/(If you also need to credit the second track you mentioned in the previous turn, "the_mountain-soft-background-music-444049", you can add this line, though you will need its specific link and license details):Muzîka din a paşperdeyê: "Elan cheran: the_mountain-soft-background-music-444049" (Ji kerema xwe mafê telîfê yê vê berhemê jî li gorî çavkaniya wê ya orîjînal lê zêde bikin).

6. 

   14 Jan 2026

   Kaktûs

   Silav\ gûhdarvanên heja Hûn bi xêr harin Podcest’a Tegehiştin Bêşa 2yem. Îro, em ê li çîrokeke klasîk a li ser ego, têkiliyênşaş, û nebateke pir taybet binêrin. Ez dê çîroka O. Henry yabi navê "Kaktûs" bixwînin.

7. 

   8 Jan 2026

   Mêvanê Hevîbilind

   Têgehiştin | Beş 1: Mêvanê Hêvîblind (Nathaniel Hawthorne) Danasîna Podcastê: Gelo azweriyên me dikarin qedera me biguherînin? Bi xêr hatin bo beşa yekem a podkasta Têgehiştin. Em di vê rêwîtiya xwe ya nû de, bi çîrokeke klasîk a wêjeya cîhanê dest pê dikin: "Mêvanê Hêvîblind" (The Ambitious Guest) ya Nathaniel Hawthorne. Di vê beşê de, em ê ne tenê çîroka malbateke li binê Çiyayên Spî (White Mountains) bixwînin, lê em ê li ser van mijaran jî kûr bibin: Hevrikiya di navbera xwestekên mirov û hêza xwezayê de. Wateya "hiştina şopekê" di vê cîhanê de. Gelo qeder çi qas girîngiyê dide xewnên me? Têgehiştin, hewl dide ku ji nav rûpelên pirtûkan û bûyerên dîrokî, wateyeke nû derxîne pêşiya we. Spas ku hûn di vê gava yekem de bi me re ne. 🔔 Ji bo piştgiriyê û ji bo beşên nû, bibin endam û nêrînên xwe di beşa şîroveyan de bi me re parve bikin. Agahiyên Çavkanî û Mafê Weşandinê (Credits): Çîrok (Story): "The Ambitious Guest" by Nathaniel Hawthorne (First published in 1835). Ev berhem di "Public Domain" (Qada Giştî) de ye û mafê weşandina wê ya gerdûnî azad e. Dengên Muzîk û Atmosferê (Sound Effects): "Wind, Synthesized, A.wav" by Patrick_Corra (https://freesound.org/people/Patrick_Corra/sounds/500863/) ji Freesound.org (CC BY 4.0). Dengên din ji YouTube Audio Library hatine girtin.

Contact Têgehiştin

Guest appearances

Does not typically book guests

Based on episode analysis; this does not confirm that the show is currently accepting guests.