2 Oct 2026
Odcinek 6. Front kulturowy
Czy kultura może stać się jednym z frontów wojny?
W szóstym odcinku „Ukrainy Globalnie” przyglądamy się roli kultury w życiu ukraińskiej diaspory. Podczas naszych badań obserwowałyśmy wzmożone zainteresowanie kulturą ukraińską — zarówno tradycyjną, jak i współczesną. Kultura staje się przestrzenią walki o tożsamość, własną narrację i widzialność ukraińskiej sprawy.
Odcinek otwiera historia Ukrainian Village Voices — śpiewającego kolektywu z Małej Ukrainy na Manhattanie. Następnie Dominika Blachnicka-Ciacek i Agnieszka Trąbka przywołują rozmowę z Ivaną Berchak, kuratorką projektów artystycznych w Ukraińskim Domu, o transformacji ukraińskiej kultury: „Sztuka ukraińska po 2022 roku jest radykalna, mocno reaguje na wydarzenia [...], ale jest bardzo szczera i prawdziwa” — mówi Berchak. Na koniec odcinka wspominamy o kulturze ukraińskiej w Polsce, w tym o ukraińskiej scenie stand-upowej w Krakowie.
🎨 Chcecie poznać ukraińską kulturę z bliska? Ivanka Berchak przygotowała dla Was listę miejsc, profili i podcastów, od których warto zacząć:
1. Ekspedycja. Ukraїner Ukraїner od 2016 roku eksploruje Ukrainę i opowiada o jej regionach, historii, kulturze, rzemiośle i mieszkańcach. Na stronie można poznawać te historie również po polsku: czytać reportaże, oglądać materiały wideo i odkrywać mniej znane miejsca Ukrainy.
2. „Ukraina!” Festiwal Filmowy Festiwal prezentujący współczesne kino ukraińskie: filmy fabularne, dokumentalne, animacje i krótkie metraże.
3. Ukraiński Dom w Warszawie Miejsce, które warto regularnie śledzić, żeby być na bieżąco ze współczesną kulturą ukraińską w Warszawie. W programie są wystawy, spotkania literackie, dyskusje, projekcje filmowe, koncerty i wydarzenia poświęcone ukraińskiej sztuce i kulturze.
4. „Ukraina” w „Dwutygodniku” Sekcja poświęcona Ukrainie, ukraińskiej kulturze i sztuce. Można tu znaleźć teksty o literaturze, sztukach wizualnych, filmie, teatrze i współczesnym życiu kulturalnym Ukrainy, a także rozmowy z artystami i artystkami. Wszystko dostępne po polsku.
5. czytam.ukraine Instagramowy profil poświęcony ukraińskiej literaturze i książkom. Znajdziecie tu ukraińskich autorów, nowe publikacje, przekłady i inicjatywy literackie.
6. ist publishing Niezależne ukraińskie wydawnictwo specjalizujące się w publikacjach dotyczących sztuki współczesnej, fotografii, designu, teorii i kultury. W jego katalogu można znaleźć zarówno książki ukraińskich autorów, jak i przekłady ważnych tekstów z zakresu historii i teorii sztuki.
7. Galeria Arsenał w Białymstoku Warto śledzić program Galerii Arsenał także ze względu na obecność ukraińskich artystów i tematy związane ze współczesną Ukrainą. Niebawem w Galerii odbędzie się wystawa Volodymyra Kuznetsova, współzałożyciela grupy R.E.P.
8. Explaining Ukraine Anglojęzyczny podcast UkraineWorld poświęcony Ukrainie, jej historii, kulturze, polityce i społeczeństwu.
9. „Why Do They Steal?” Anglojęzyczny podcast poświęcony ukraińskiemu dziedzictwu kulturowemu i jego zawłaszczaniu przez Rosję. Kolejne odcinki dotyczą m.in. historii, sztuki i dziedzictwa, które przez lata były przedstawiane poza ukraińskim kontekstem.
10. „Culture Against Aggression” Podcast poświęcony ukraińskiej kulturze w czasie pełnoskalowej wojny. Rozmowy z artystami, kuratorami i przedstawicielami instytucji kultury pokazują, jak zmienia się ich praca w warunkach wojny i jak kultura staje się przestrzenią zachowywania pamięci, tożsamości i niezależności.
Podcast „Ukraina Globalnie” realizowany jest na Wydziale Socjologii UW, finansowany przez Narodowe Centrum Nauki.
