Yapay zekanın "varoluşsal riski" tartışılırken hep aynı çerçevenin içinden bakıyoruz: teknoloji elitlerinin kurduğu ana akım anlatının. Peki bu tartışmada gözden kaçan asıl soru ne?
Alternatif Akım'ın bu bölümünde araştırmacı Sebastián Lehuede'nin Şili'deki Atacama Çölü çalışmasından yola çıkıyoruz. Astronomi rasathaneleri ile "doğal laboratuvar" olarak sunulan, veri merkezleri ve lityum madenciliğiyle altı oyulan bu topraklarda yüzyıllardır yaşayan Likanantay yerlilerinin dünyasıyla teknokapitalist bakışın nasıl çatıştığını konuşuyoruz.
Dağların hem ata hem su kaynağı olduğu çoğulcu bir dünya görüşü ile her şeyi "kaynak" olarak gören tek dünyalı dünya arasındaki gerilim... Kapitalizme tehdit oluşturan teknolojiler "varoluşsal risk" sayılırken, halkların ve diğer varlıkların yaşadığı gerçek yıkım neden sadece "çevresel etki" oluyor?
29 Jun 2026
Makinalaşmak #5: Barış için veri
Yapay zeka çoğu zaman savaşın aracı olarak konuşuluyor ama aynı teknolojiyi barış için de kullanmak mümkün. Sorun teknolojinin kendisi değil, teknolojinin kimin elinde, nasıl kullanıldığı. Acı gerçek şu: Savaşı örgütleyenlerin sınırsız bütçesi var, barışı savunanların ise bir avuç kaynağı. Bu yüzden barış diyenlerin daha yetkin olması gerekliliği bir tercih değil, zorunluluk.
Başka bir deyişle veri okuryazarlığı bugün artık sadece teknik bir beceri değil, politik bir sorumluluktur da diyebiliriz.
5 May 2026
Dijital Dilemma S1B2: Sahte Görüntü, Gerçek İhlal: Mr. Deepfakes'in Hikayesi
Bir fotoğrafınız Instagram'da, LinkedIn'de ya da bir okul sitesinde duruyor. Birisi onu alıp bir uygulamaya yüklüyor ve dakikalar içinde sizin rızanız dışında üretilmiş cinsel bir görüntü ortaya çıkıyor. Görüntü sahte, ama ihlal gerçek.
Dijital Dilemma'nın bu bölümünde, dünyanın en büyük rıza dışı deepfake porno sitelerinden biri olan Mr. Deepfakes'in hikayesini konuşuyoruz: 70 binden fazla rıza dışı video, 650 bin üye, 2,2 milyar görüntülenme. Tjekdet, Bellingcat, Politiken ve CBC'nin işbirliğiyle yürüttüğü gazetecilik araştırması; tek bir kullanıcı adından yola çıkıp sitenin arkasındaki Kanadalı eczacıya nasıl ulaştı?
Ama mesele tek bir kişiyi bulmaktan çok daha büyük. Meta'nın izin verdiği nudifier reklamları, App Store ve Google Play'de listelenen "çıplaklaştır" uygulamaları, Cloudflare ve PayPal gibi ana akım altyapılar… Bu istismar dark web'de değil, internetin tam göbeğinde dönüyor.
Bu bölümde:
– Rıza dışı cinselleştirilmiş deepfake nedir, neden mağdur iki kat yük taşır?
– OSINT bir suçluyu nasıl ifşa eder?
– Fail kim? Karanlık bir köşedeki "canavar" değil.
– Milyon dolarlık nudifier ekonomisi nasıl döner?
– Sorumluluk neden sadece "kötü kişide" değil, platform tasarımında?
15 Apr 2026
Makinalaşmak #4: Karıncalar ve bazı inşaat projeleri
Karıncalar üzerlerine beton dökülmekte olduğunu görebiliyor belki ama olayın ne olduğunu pek de anlayamıyor gibi. Güç asimetrisi o kadar belirgin ki direniş gerçekten anlamsız. Bir inşaat projesine karşı karınca kolonisi stratejik kararlar alamıyor, müteahhitle müzakere edemiyor. Koloni bir nevi kaderine boyun eğip yok oluyor.
3 Apr 2026
Dijital Dilemma S1B1: Yapay Zeka Aşkı Buldurabilir mi? | Dating App'ler ve AI
Dijital Dilemma'nın bu bölümünde yapay zekanın duygu dünyamıza ve ilişkilerimize nasıl sızdığını konuşuyoruz. Küresel araştırmalara göre insanların %42'si yapay zekadan en az haftada bir duygusal destek alıyor. Peki bu ne anlama geliyor? AI bize gerçekten arkadaşlık edebilir mi, yoksa bizi daha da yalnızlaştırır mı?
Bölümün konuğu, 2015'ten 2025'e kadar Happn, Tinder ve Match Group gibi platformlarda çalışmış Ezgi Ceren Işık. Ezgi ile dating app'lerde yapay zekanın nasıl kullanıldığını, Bumble'ın AI concierge vizyonunu, fotoğraf optimizasyonundan sohbet başlatıcılara kadar yeni özellikleri ve bunların otantiklik sorununu nasıl derinleştirebileceğini tartışıyoruz.
Yapay zeka sohbet başlatıcıları sayesinde daha iyi flört mü edeceğiz, yoksa karşımızdaki kişiyi hiç tanıyamayacak mıyız? AI kız/erkek arkadaş fikri gerçekten bu kadar uzak mı? 174 milyar dolarlık bir pazara ilerleyen yapay zeka ilişkileri dünyasında bizi neler bekliyor?
🔑 Bu bölümde konuştuklarımız:
Yapay zekadan duygusal destek alma eğilimi ve küresel veriler
Dating app'lerde AI kullanım alanları: güvenlik, profil optimizasyonu, sohbet başlatıcılar
Bumble'ın "yapay zeka ikizi" vizyonu
AI companion (yapay zeka yoldaşlığı) kavramı ve riskleri
Deskilling: İnsan ilişkilerinde yetenek kaybı riski
🎙️ Konuk: Ezgi Ceren Işık
🎧 Sunan: Gülin Çavuş
🎸 Müzik: Önder Çateltepe
🎨 Tasarım: Elvan Özgür
24 Mar 2026
Makinalaşmak #3: Dünyanın sonu geldi dronelar dronelar
Slaughterbots için 2017'de "bilim kurgu" denmişti. Şimdi ise o kısa film hayatımızın bir parçası.
Ukrayna-Rusya savaşında pilotlar gözlükleri takmış, hedefleri vurup TikTok'a yüklüyorlar. ABD'li pilotlar Nevada'daki ekrandan Pakistan'a bomba bırakıp akşama çocuklarını okuldan alıp eve yemeğe yetişiyorlar. Gazze'deki çocuklar için drone vızıltısı son derece doğal bir ses, o vızıltının olmadığı bir dünyayı görmediler.
Realizm "yasaklayamazsın çünkü biri mutlaka yapar" diyor. Ama tek yol realizm mi?
Müdahale imkanı daralıyor. Bazı şeyleri ne kadar normalleştirirsek durdurmak da bir o kadar zorlaşıyor.
Yararlanılan bazı kaynaklar
Slaughterbots (2017):
https://www.youtube.com/watch?v=9CO6M2HsoIA (https://www.youtube.com/watch?v=9CO6M2HsoIA)
Vice'ta yayınlanan FPV dronelar hakkında bir yazı:
https://www.vice.com/en/article/ukraine-is-now-strapping-rpgs-to-racing-drones-to-bomb-invading-russians/ (https://www.vice.com/en/article/ukraine-is-now-strapping-rpgs-to-racing-drones-to-bomb-invading-russians/)
New York Times'ta yayınlanan ABD'li drone pilotları ve PTSD hakkındaki makale:
https://www.nytimes.com/2013/02/23/us/drone-pilots-found-to-get-stress-disorders-much-as-those-in-combat-do.html (https://www.nytimes.com/2013/02/23/us/drone-pilots-found-to-get-stress-disorders-much-as-those-in-combat-do.html)
The New Arab'da yayınlanan Gazze'deki drone vızıltısı hakkında bir yazı:
https://www.newarab.com/features/psychological-strain-israels-drones-continue-terrorise-gaza?amp (https://www.newarab.com/features/psychological-strain-israels-drones-continue-terrorise-gaza?amp)
Birleşmiş Milletler'deki otonom silah tartışmaları:
https://disarmament.unoda.org/en/our-work/emerging-challenges/lethal-autonomous-weapon-systems (https://disarmament.unoda.org/en/our-work/emerging-challenges/lethal-autonomous-weapon-systems)
https://www.stopkillerrobots.org/news/156-states-support-unga-resolution/ (https://www.stopkillerrobots.org/news/156-states-support-unga-resolution/)
12 Mar 2026
Dijital Dilemma Tanışma Bölümü
Gülin Çavuş ile Dijital Dilemma başlıyor!
Yapay zeka artık bir teknoloji haberi değil. En kırılgan yerlerimize dokunuyor; yasımıza, yalnızlığımıza, ilişkilerimize, güvenliğimize. Kaybettiğimiz birinin dijital ikizini yaratmak teselli mi, yoksa vedanın önüne geçen bir mezar kazıcılık mı? Neden en yalnız olduğumuz çağda bir algoritma bize "nasılsın" diye soruyor ve biz buna ihtiyaç duyuyoruz?
Dijital Dilemma, bu soruları birlikte düşündüğümüz bir podcast. Bazen tek başıma, bazen konuklarla ama her zaman gerçek hikayelerden yola çıkarak.
Müzik: Önder Çataltepe
Tasarım: Elvan Özgür
3 Mar 2026
Makinalaşmak #2: Buharlaşan sorumluluk
Yapay zekâ savaş çığırtkanlarına nasıl bir görünmezlik pelerini sunuyor? Sinyaller takip ediliyor, veri akışları izleniyor, savaşlar sırasında insanlara risk skorları atanıyor, insanlar birer skordan ibaret hale geliyor. Yapay zekâ hedef alıyor, yapay zekâ vuruyor. Peki tüm bunların sorumlusu kim?
23 Feb 2026
Makinalaşmak #1: Bunu sen de biliyorsun
Sorunu sen de biliyorsun ama yine de kullanıyorsun. Bilmek neden yetmiyor? "Kaçınılmaz" kelimesi nasıl oldu da bir silaha dönüştü? Makinalaşmak, duygusuz olmak değil. Makinalaşmak, bazı bilgilerin artık seni yavaşlatmıyor olması.
Contact Yapay Gündem
Guest appearances
Books guests
Based on episode analysis; this does not confirm that the show is currently accepting guests.
Host of Yapay Gündem?
Claim your podcast to manage its listing and keep your show details accurate.
Pod Engine is an independent podcast discovery and analytics service and is not affiliated with or endorsed by this podcast. Artwork and show content belong to their owners. Full legal notice.
Explore this show Podcast research with Pod Engine
