علم چیست؟ پاسخ این سوال به ظاهر ساده، تعیین کنندهی چیزهای سرنوشتسازی در دنیای ماست؛ از اینکه چرا باید واکسن بزنیم یا نزنیم یا چرا باید به علم اعتماد کنیم یا نکنیم تا اینکه چرا طالعبینی شبهعلم است و شیادی. پاسخ به این سوال، نسبت ما را با عقلانیت، متافیزیک، تکامل، مهبانگ، پزشکی، علوم انسانی، تکنولوژی و حتی توسعه و پیشرفت و مدرنیته هم مشخص میکند. از اینرو «فلسفهی علم» شاید تنها یک شاخه تخصصی برای دانشگاهیان نباشد، بلکه دانشی است که سطوحی از آن برای هر انسانی ضروری است؛ انسانی که میخواهد در جهان پر سر و صدای امروز آزموده، اندیشورزانه و عاقلانه زندگی کند. دربارهی «علم مدرن» در جامعهی ما بسیار کم گفتوگو شده است و این، عدم فهم یا فهمی پریشان و مشوش دربارهی علم ایجاد کرده است. این سو تفاهم از یک سو مسیری هموار برای انواع خرافات و شبه علم و نگرشهای ضدعقلانی حتی در بالاترین سطوح تصمیمگیر و تصمیمساز فراهم آورده است؛ از انرژیدرمانی، طب سنتی تا طالعبینی و هومیوپاتی و فالگیری و عرفان کوانتومی مولانا. و از سویی دیگر قرائتی پوزتیستی و متعلق به ۷۰ سال پیش از علم، که هر معرفت معتبری را منحصر به علم و آن هم علم تجربی میداند و در نگاهی سطحی و پیشپاافتاده فلسفه را «فلسفهبافی» ترجمه میکند و متافیزیک را با جنوپری و جادو جنبل یکی دانسته و میاندیشد که علم علاوه بر حوزه «هستها» در حوزه «بایدها» هم ابزار یا روش شناختی کافی است. ما در پادکست فلسفه علم تلاش کردهایم گفتوگو درباره علم را به عرصه عمومی بیاوریم. چون میاندیشیم که آشنایی با مباحث فلسفه علم برای دانشجویان ما، سازمانها و نهادهای ما، حاکمان ما، رسانههای ما و دانشگاهیان و اندیشمندان ما بسیار بسیار ضروری است. .در این مسیر امیرحسن موسوی، دکترای فلسفه علم و تکنولوژی با پژمان نوروزی همکلام شده و با کارگردانی سیاوش صفاریانپور به بیان سرفصلهایی مهم از فلسفه علم میپردازند. این پادکست کاری است از بنیاد جایزه چراغ.
امیدواریم پادکست فلسفه علم، سهم کوچکی در ساختن ایرانی بهتر، که فکر میکنیم همان ایران عقلانیتر است، داشته باشد.
متن پیاده شده بیشتر اپیزودهای پادکست فلسفه علم در آدرس زیر در دسترس است:
https://cheraghprize.com/pos/ (https://cheraghprize.com/pos/)
صفحه اینستاگرام پادکست فلسفه علم:
https://www.instagram.com/philosophyofsciencee/ (https://www.instagram.com/philosophyofsciencee/)
حمایت مالی
شماره کارت:
6219861939199880
حسابهای خارجی:
PayPal: https://www.paypal.me/Ammousavy (https://www.paypal.me/Ammousavy)
Wise: https://wise.com/pay/me/seyedamirhassanm (https://wise.com/pay/me/seyedamirhassanm)
Hosted on Acast. See acast.com/privacy (https://acast.com/privacy) for more information.
۴۳. یک دفاع محتاطانه از سلبریتی‌شدنِ دانشگاهیان- گفتوگو با امیرحسن موسوی-بخش دوم
با بهرهگیری از استعارهی «برج و میدان» و نیز ارجاع به نقدهای تاریخی دربارهی خطر سطحیشدن و ابتذال فرهنگ و دانش-نگرانیهایی که میتوان ریشههای آن را تا زمان سقراط ردیابی کرد-در این مقاله استدلال میشود که هرچند این انتقادات جدیاند، اما به زمانهی ما محدود نیستند. از این رهگذر پیشنهاد میشود که دانشگاهیان علاقهمند به کنشگری اجتماعی، ضمن پرهیز از خوشبینی سادهاندیشانه نسبت به شبکههای اجتماعی و دیدگاههای آرمانشهرگرایانه به آنها که در اوایل سده میلادی حاضر رایج بود، با آگاهی انتقادی و نگاهی مسئولانه از برجهای آکادمیک خود خارج شده و در این میدانهای عمومی حضور یابند. چنین حضوری، اگر هوشمندانه و همراه با حفظ معیارهای علمی باشد، میتواند در خدمت عمومیسازی دانش، ترویج تفکر علمی، در جهت خیر عمومی و ارتقای عقلانیت در جامعه قرار گیرد-بیآنکه تسلیم سادهسازی افراطی و سطحینگری شود.
19 Jul 2025
۴۲. سلبریتی شدنِ دانشگاهیان-گفتوگو با امیرحسن موسوی-بخش اول
اپیزود ۴۲ پادکست فلسفه علم، گزارشی است از مقاله تازه منتشر شدهی امیرحسن موسوی در فصلنامه فرهنگ شهرت با عنوان «از برج به میدان؛ یک دفاعیه با احتیاط از سلبریتی شدن دانشگاهیان». در این اپیزود و اپیزود بعد، پژمان نوروزی و سیاوش صفاریانپور با امیرحسن موسوی درباره ابعاد مختلف فعالیت دانشگاهیان و متخصصان در شبکههای اجتماعی گفتوگو میکنند.
این مقاله به بررسی نقش، کنشگری و جایگاه دانشگاهیان در عرصه عمومی، بهویژه در بستر شبکههای اجتماعی، میپردازد. شبکههای اجتماعی، با وجود انتقاداتی که به آنها وارد است، در روزگار ما یکی از مهمترین جلوههای عرصهی عمومی به شمار میآیند. از یک سو، دیدگاهی وجود دارد که «سلبریتیشدن» دانشگاهیان را نوعی انحراف از معیارهای آکادمیک و کالایی و نمایشی شدن دانش قلمداد کرده و موفقیت در این فضا را منوط به همرسانی بیشتر و جلب توجه-نه پایبندی به حقیقت و ارزشهای علمی-میداند. از سوی دیگر، در ادبیات ارتباطات علم، میتوان استدلال کرد که در عصر سیطره شبکههای اجتماعی، حضور فعال نخبگان در آنها برای جلوگیری از گسترش شبهعلم، خرافه، چرندیات، رویکردهای خردستیزانه و غیرعقلانی و ابتذال ضروری است.
با بهرهگیری از استعارهی «برج و میدان» و نیز ارجاع به نقدهای تاریخی دربارهی خطر سطحیشدن و ابتذال فرهنگ و دانش-نگرانیهایی که میتوان ریشههای آن را تا زمان سقراط ردیابی کرد-در این مقاله استدلال میشود که هرچند این انتقادات جدیاند، اما به زمانهی ما محدود نیستند. از این رهگذر پیشنهاد میشود که دانشگاهیان علاقهمند به کنشگری اجتماعی، ضمن پرهیز از خوشبینی سادهاندیشانه نسبت به شبکههای اجتماعی و دیدگاههای آرمانشهرگرایانه به آنها که در اوایل سده میلادی حاضر رایج بود، با آگاهی انتقادی و نگاهی مسئولانه از برجهای آکادمیک خود خارج شده و در این میدانهای عمومی حضور یابند. چنین حضوری، اگر هوشمندانه و همراه با حفظ معیارهای علمی باشد، میتواند در خدمت عمومیسازی دانش، ترویج تفکر علمی، در جهت خیر عمومی و ارتقای عقلانیت در جامعه قرار گیرد-بیآنکه تسلیم سادهسازی افراطی و سطحینگری شود.
لینک مقاله:
https://t.me/amirhasanmousavi/235 (https://t.me/amirhasanmousavi/235)
متن پیاده شده بیشتر اپیزودهای پادکست فلسفه علم در آدرس زیر در دسترس است:
https://cheraghprize.com/pos/ (https://cheraghprize.com/pos/)
صفحه اینستاگرام پادکست فلسفه علم:
https://www.instagram.com/philosophyofsciencee/ (https://www.instagram.com/philosophyofsciencee/)
لینک حمایت مالی:
حمایت از پادکست فلسفه علم (https://cheraghprize.com/donate/)
شماره کارت:
6219861939199880
حسابهای خارجی:
PayPal: https://www.paypal.me/Ammousavy (https://www.paypal.me/Ammousavy)
Wise: https://wise.com/pay/me/seyedamirhassanm (https://wise.com/pay/me/seyedamirhassanm)
Hosted on Acast. See acast.com/privacy (https://acast.com/privacy) for more information.
31 May 2025
۴۱. هوش مصنوعی و بدن‌مندی-گفتوگو با ابوطالب صفدری-بخش دوم
Dr. Aboutaleb Safdari explores the intersection of phenomenology, embodiment, and artificial intelligence, discussing the distinction and connection between humans and machines, including his concept of "Otheroid," in this interview.
Reach and audience
Public platform figures. Ratings count people who left a rating, not total listeners.
Apple Podcasts (US)
4.7 / 5
10 ratings
Spotify
4.6 / 5
28 ratings
Contact فلسفه علم
Guest appearances
Does not typically book guests
Based on episode analysis; this does not confirm that the show is currently accepting guests.
Pod Engine is an independent podcast discovery and analytics service and is not affiliated with or endorsed by this podcast. Artwork and show content belong to their owners. Full legal notice.
Explore this show Podcast research with Pod Engine
