នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរ​ភាសា (Chronique bilingue)

About នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរ​ភាសា (Chronique bilingue)

Chronique bilingue គឺជានាទីមួយថ្មី ដែលបើកលទ្ធភាពឱ្យឥស្សរជនមួយរូប និយាយបកស្រាយទៅលើប្រធានបទណាមួយ ជាពីរភាសា (ខ្មែរនិងបារាំង)។ នាទីនេះ មានរៀបចំជូន នៅរៀងរាល់ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ នៅក្នុងកម្មវិធីផ្សាយព័ត៌មាន វេលាម៉ោង ១រសៀល និងចាក់ផ្សាយឡើងវិញ ម្តងទៀត នៅក្នុងនាទីផ្សាយព័ត៌មានវេលាម៉ោង ៧ យប់។

Publisher

RFI ខេមរភាសា / Khmer

Category

society & culture

Language

km

Explicit

No

First episode

5 Oct 2019

Latest episode

29 Oct 2020

Latest episodes

24 episodes in the feed.

1. 

   29 Oct 2020

   ហាមជក់បារី Défense de fumer

   ប្រើសេរីភាពផ្ទាល់ខ្លួន ហិចហើរ ដើរ ជក់ ឈរ អង្គុយ តម្រូវឱ្យគោរពសិទ្ធអ្នកដទៃផង។ ជក់បារី ជាទង្វើដ៏ចង្រៃមួយ ដែលប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធអ្នកនៅជិតខាងខ្លួន។ ព្រឹត្តបត្រ ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី២៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០ ឆាយ ហុកផេង ធ្វើអធិប្បាយក្រោមប្រធានបទ «ហាមជក់បារី»។ នៅសម័យមុន របប ប៉ុល ពត ខ្មែរយើងទាំងចាស់ទាំងក្មេង គ្មានទម្លាប់ចូលតៀមកាហ្វេព្រឹកថ្ងៃល្ងាច ហើយក៏គ្មានតៀមកាហ្វេណាក្រៅពីភោជនីយដ្ឋានធំៗ ដូចជា La paillotte ឬ Pacific។ ជាពិសេស កាលខ្ញុំទៅដល់ស្រុកបារាំងចុងឆ្នាំ១៩៧៤ ខ្ញុំសង្កេតឃើញមានទម្លាប់មួយ គឺនិស្សិតបារាំង គេប្រមូលផ្តុំគ្នាក្នុងតៀមកាហ្វេ ក្រោយពេលបាយថ្ងៃត្រង់ ថែមទាំងជក់បារី បង្ហុយផ្សែងខ្មួរខ្មាញ់ ដូចមានចុះអ័ព្ទទាំងថ្ងៃ។ ខ្ញុំមិនប្រកាន់យកទម្លាប់នេះទេ ពីព្រោះមិនចង់ស្រូបយកផ្សែងបារី ដែលអ្នកជក់បង្ខំឱ្យយើងដកដង្ហើមតាមមាត់បង្ហុយស្អុយផ្សែងរបស់គេយ៉ាងព្រហើន។ ខ្ញុំប្រកាន់យកឥរិយាបថនេះ រហូតដល់មានច្បាប់ហាមឃាត់កុំឱ្យជក់បារី លើកលែងតែនៅកន្លែងដែលរៀបចំសម្រាប់អ្នកជក់។ En effet, la Convention cadre de l'Organisation mondiale de la santé pour la lutte anti-tabac du 21 mai 2003 ratifiée par décret du 22 mars 2005 invite toutes les autorités publiques à lutter contre le tabagisme passif. La France a dès lors introduit dans le code de la santé publique l'article L.3511-7. Pour compléter, une circulaire du 17 septembre 2008 précise que des espaces extérieurs pouvant recevoir les fumeurs sont "les terrasses totalement découvertes quand bien même, elles seraient closes sur leurs côtés" et "les terrasses couvertes mais dont le côté principal serait également ouvert". ផ្ទុយទៅវិញ លានឬលំហជាប់នឹងតៀមកាហ្វេមួយនោះនៅស្រុកបារាំង ម្ចាស់ហាងទុកចន្លោះតែ៥០cm វាស់ពីដំបូលដល់ជញ្ជាំងខាងលើ ទុកឱ្យផ្សែងបារីចេញតាមនោះ។ ពិតមែនហើយ ជញ្ជាំងទាំង៣ជ្រុងផ្សេងទៀត បិតហ៊ុំជិតលំហឬលាន Terrasse នៃភោជនីយដ្ឋាននោះ។ សមាគមឈ្មោះថា «សិទ្ធអ្នកមិនជក់បារី» បានដាក់ពាក្យប្តឹងភោជនីយដ្ឋានដែលមានឈ្មោះថា Indiana Café នៅតាមដងវិថី Montmatre ក្រុងប៉ារីស ដោយយកទឡ្ហីករណ៍ថាមិនគោរពច្បាប់ ព្រមទាំងបទបញ្ជា គឺ règlement R. 3512 – 2, 2è នៃក្រមសុខាភិបាលសាធារណៈ។ បទល្មើសនេះជាបទលហុ ដែលត្រូវបង់ពិន័យតែប្រាក់កាសប៉ុណ្ណោះ។ អ្នកមិនជក់បារីចាញ់ក្តីទាំងពីរដងនៅមុខសាលាដំបូងផងនិងសាលាឧទ្ធរណ៍ផងទៀត ហើយប្តឹងឡើងដល់តុលាការកំពូល។ L'article L.3511-7 du code de la santé publique prescrit, quant à lui, qu'il "est interdit de fumer dans les lieux affectés à un usage collectif, notamment scolaire, et dans les moyens de transport collectif, sauf dans les emplacements expressément réservés aux fumeurs." ក្រៅពីនេះ សមាគម«សិទ្ធអ្នកមិនជក់បារី» សំអាងលើអង្គច្បាប់មួយទៀត គឺសារាចរថ្ងៃទី១៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៨ ដែលឱ្យនិយមន័យថា អ្វីទៅជាលំហ ឬ Terrasse នោះ។ សាលដីកាសាលាឧទ្ធរណ៍សំអាងទៅលើចន្លោះ៥០cm ថាគ្រប់គ្រាន់ឱ្យផ្សែងបារីហុយចេញបាន ទើបវិនិច្ឆ័យសេចក្តីឱ្យសមាគមចាញ់។ សាលដីកានេះគ្មានអង្គច្បាប់ជាសំអាងទេ ដ្បិតអីសារាចរមានតម្លៃត្រឹមតែជាការណែនាំរបស់ក្រសួងប៉ុណ្ណោះ គឺថា មិនមែនជាច្បាប់ ជាបទបញ្ជាអ្វីទាំងអស់។ តុលាការកំពូល គប្បីឈរលើកំហុសផ្លូវច្បាប់នៃសាលាឧទ្ធរណ៍នេះ ដើម្បីទាត់ចោលសាលដីកា។ ផ្ទុយទៅវិញ តុលាការកំពូលខ្លួនឯងនេះ ក៏សំអាងលើអនុសញ្ញាគំរូនៃអង្គការសុខភាពអន្តរជាតិ ថ្ងៃទី២១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០៤ និងច្បាប់ក្នុងក្រមសុខាភិបាលជាតិ ដែលសុទ្ធសឹងជាឧបករណ៍ប្រហោងធ្លុង មានត្រឹមតែអំណះអំណាងនូវគោលការណ៍ដោយគ្មានឃើញមាត្រាណាមួយចែងឱ្យច្បាស់ថា អ្វីទៅ លានលំហ ឬ Terrasse នោះ។ ម្តងនេះ សមាគម«សិទ្ធអ្នកមិនជក់បារី» បានឈ្នះក្តី ប៉ុន្តែសាលដីកាតុលាការកំពូលឈរលើខ្យល់ដូចគ្នានឹងសាលាឧទ្ធរណ៍ដែរ ប៉ុន្តែអ្វីដែលធ្ងន់ជាងនេះ គឺតុលាការតាំងខ្លួនជាអ្នកដាក់បទបញ្ជាស្តីអំពីលានលំហនេះតែម្តង។ En l'espèce, la Cour de cassation aurait dû casser celui de la Cour d'appel pour défaut de motif outre une contradiction de motif au lieu de donner une définition technique de la terrasse ouverte d'un café s'érigeant ainsi en juge régulateur qui dicte les mesures règlementaires que voici: "la terrasse d'un établissement accueillant du public ne constitue pas un lieu fermé et couvert où s'impose l'interdiction totale de fumer, dès lors que close des trois côtés, elle n'a ni toit ni auvent, ou bien si, disposant d'un toit ou auvent, elle est intégralement ouverte en façade frontale." នៅក្នុងព្រឹត្តបត្រមុន ខ្ញុំបានលើកយកករណីតុលាការសិទ្ធមនុស្សអឺរ៉ុប ដែលចេញបទបញ្ជាឱ្យប្រទេសនៃសហភាពអឺរ៉ុប មកធ្វើអត្ថាធិប្បាយ។ ថ្ងៃនេះ គឺតុលាការកំពូលបារាំងដែលចេញសាលដីកាស៊ីជម្រៅមួយបែបទៀត គឺតាំងខ្លួនជាក្រសួងឬជាអំណាចនីតិប្រតិបត្តិ ដើម្បីឱ្យនិយមន័យថាអ្វីទៅលានលំហតៀមកាហ្វេ ដោយចម្លងយកត្រង់ៗតែម្តងនូវសារាចរក្រសួងសុខាភិបាល ថ្ងៃទី១៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៨  ដាក់ចូលសាលដីការបស់ខ្លួន ថ្ងៃទី១៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៣។ មុននឹងបញ្ចប់ ខ្ញុំសូមបន្ថែមថា អាជីពជាចៅក្រម មិនអនុញ្ញាតឱ្យចេញសាលក្រមគំរូ ឬ ផ្តន្ទាទោសជាគំរូ ឬក៏ បញ្ចេញមតិជានិន្នាការលើបញ្ហាសង្គមណាមួយ ជាដាច់ខាត។ ទោះបីក្នុងករណីព្រឹត្តបត្រថ្ងៃនេះ ចៅក្រមជាអ្នកជក់បារី ឬមិនចូលចិត្តហិតផ្សែងបារីក៏ដោយ។ Cependant, il convient de souligner que les jugements et les arrêts qui s'égarent dans le "monde de l'exécutif" sont rares...

2. 

   23 Oct 2020

   សាលក្រមស៊ីជម្រៅ Arrêt incantatoire

   បើគេប្រើពាក្យគន្លាស់ពី ចៅក្រម គឺ ចំក្រៅ។ ប៉ុន្តែ ចៅក្រម ជាអ្នកដែលវិនិច្ឆ័យសេចក្តីឱ្យចំកណ្តាលអង្គហេតុ និងអង្គច្បាប់ ទើបសាលក្រមក្លាយទៅជា«ទ្រនំ»នៃច្បាប់បាន។ ព្រឹត្តបត្រ ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០ ឆាយ ហុកផេង អធិប្បាយអំពី «សាលក្រមស៊ីជម្រៅ »។ ពាក្យចាស់លោកថា «ចាស់អាងស្លាប់ ពាលអាងកាប់ ក្មេងអាងយំ»។ ឥឡូវ យើងបង្កើតពាក្យថ្មីមួយ ដែលអាចក្លាយជាពាក្យចាសទៅថ្ងៃមុខ គឺពាក្យថា «ស្មាក្តីចាញ់ច្រាប សាលក្រមបង្គាប់ ស៊ីជ្រៅបង្គួរ»។ ពាក្យថ្មីសន្លាង មិនទាន់ស្លោកនៅឡើយនេះ វាចាក់ចំសរសៃបេះដូងនៃច្បាប់ ដែលខ្លាចរអាក្រែង សាលក្រម វាធំជាងក្រឹត្យ ជាងច្បាប់។ តាមការពិត តុលាការត្រូវនៅដោយឡែក កុំបែកគំនិត យកសាលក្រមធ្វើជាក្រឹត្យ ដែលបារាំងហៅថា gouvernement des juges។ រឿងបែបនេះ កើតមានឡើងតាមរយៈ សាលដីកាមួយចំនួន នៃតុលាការសិទ្ធមនុស្សអឺរ៉ុប ជាពិសេសសាលដីកា ចុះថ្ងៃទី៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៣។ តុលាការដាក់ទោសប្រទេសអ៊ីតាលី ដែលមិនគោរពសិទ្ធមនុស្ស ផ្ញុកអ្នកទោសដល់ទៅជិត៧ម៉ឺននាក់ ក្នុងពន្ធធនាគារពេញផ្ទៃប្រទេស ដែលអាចទទួលបានតែ៤ម៉ឺននាក់ ប៉ុណ្ណោះ (ស្ថិតិឆ្នាំ២០១០)។ C'est l'arrêt Torreggiani c/ Italie sanctionnant la violation de l'article 3 de la CEDH en ce que les conditions de détention ne sont pas compatibles avec le principe de dignité humaine. En somme, l'Etat doit veiller à ne pas compromettre la santé et le bien-être du prisonnier. L'évidence même de la violation des droits de l'homme prisonnier résulte de la durée de la détention. Le Comité européen pour la prévention de la torture et des traitements inhumains préconise le seuil de 4m2 de l'espace habitable par détenu. Or, en l'espèce, une cellule collective n'offre au prisonnier que 3m2 par personne outre la durée moyenne de la détention oscillant entre 14 mois et 54 mois. នៅប្រទេសអ៊ីតាលី ក៏ដូចនៅប្រទេសបារាំងដែរ គេមានបង្កើតអង្គភាពអនុវត្តទណ្ឌកម្ម ដែលមានចៅក្រមអនុវត្តទោស ជាអ្នកទទួលបន្ទុក ដ្បិតអីច្បាប់នៃប្រទេសទាំងពីរនេះ បើកសិទ្ធឱ្យអ្នកទោសដាក់ពាក្យសុំចៅក្រមព្យួរទោស ដែលនៅសេសសល់តិចតួច ដើម្បីឱ្យឆាប់បានចេញពីគុក ឬសុំចេញមកព្យាបាលជំងឺ  ជួបគ្រួសារ ឬក៏ រកការងារធ្វើ។ល។ ប៉ុន្តែ សាលដីកា នៃតុលាការសិទ្ធមនុស្សអឺរ៉ុប គូសបញ្ជាក់ថា ប្រទេសអ៊ីតាលី ជាពិសេស អាជ្ញាធរពន្ធនាគារ មិនធ្វើ ឬកម្រធ្វើតាមការវិនិច្ឆ័យសេចក្តីនៃចៅក្រមអនុវត្តទោសណាស់។ អ៊ីចឹង ជីវិតរស់នៅ មិនសមស័ក្តិ ជាមនុស្សម្នាក្នុងងារជាអ្នកទោស វាកាន់តែតឹងតែងជាក់ស្តែងឡើង ត្បិតអីអ្នកទោសដែលចៅក្រមអនុញ្ញាតឱ្យចេញជួបគ្រួសារ ទីបំផុត គាត់នៅតែសំងំក្នុងគុក ដូចស្រូវក្នុងជង្រុក ចង្អៀតគ្នាដដែល។ Quand bien même les prisonniers requérants ont obtenu leurs transferts dans d'autres cellules qui sont conformes à la norme de 4m2, outre la fin de peine de certains d'entre eux redevenus libres le jour du procès à Strasbourg, l'Etat italien est toujours tenu par l'obligation de réparer les préjudices subis par ces derniers dans la prison de Busto Arsizio dont M. Torreggiani était détenu et celle de Piacenza. Voici un morceau choisi de l'arrêt: "Même si la Cour admet qu'en l'espèce rien n'indique qu'il y ait eu intention d'humilier ou de rabaisser les requérants, l'absence d'un tel but ne saurait exclure un constat de violation de l'article 3. La Cour estime que les conditions de détention en cause, compte-tenu également de la durée d'incarcération des requérants, ont soumis les intéressés à une épreuve d'une intensité qui excédait le niveau inévitable de souffrance inhérent à la détention. នីតិវិធីមុខតុលាការសិទ្ធមនុស្សអឺរ៉ុប ដែលស្ថិតនៅខែត្រ Strasbourg ប្រទេសបារាំង តម្រូវឱ្យ ដើមបណ្តឹង បើកសំណុំរឿងប្តឹងតុលាការក្នុងប្រទេសរបស់ខ្លួន រហូតដល់តុលាការកំពូលចេញសាលក្រមឱ្យចាញ់សិន ទើបមានសិទ្ធដាក់ពាក្យចូលតុលាការសិទ្ធមនុស្សអឺរ៉ុប។ គោលការណ៍នេះ គោរពអធិបតេយ្យនៃតុលាការរបស់ប្រទេសនីមួយៗដែលជាសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប គឺថា ទុកឱកាសឱ្យប្រទេសដេលជាចុងចោទចាត់វិធានការកែកំហុសឱ្យមកស្របតាមច្បាប់វិញ។ នៅក្នុងករណីដែលលើកយកមកបរិយាយថ្ងៃនេះ អ្នកដើមបណ្តឹងឈ្មោះ Torreggiani ជាអ្នកនាំមុខ មិនបានគោរពនីតិវិធីនេះទេ។ អ៊ីចឹង តើតុលាការវិនិច្ឆ័យសេចក្តីបែបណាដែរ? Profitant de cela pour battre en brèche le crédit de Torreggiani, le gouvernement italien multiplie les moyens d'irrecevabilité sans obtenir pour autant de succès. Car il est constant pour la Cour de Strasbourg que s'il appert que la règle de l'épuisement des voies de recours internes a pour finalité de permettre aux Etats parties de faire amende honorable, encore faut-il qu'il existe "un recours effectif et accessible". Telles furent ses décisions en dates des 19 février 1998 et 26 octobre 2000 dans les affaires respectivement de Dalia c/ France et Kudla c/ Pologne. សាលដីកាមួយទៀត នៃតុលាការសិទ្ធមនុស្សអឺរ៉ុប ថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៦ Aksoy c/ Turquie បានគូសបញ្ជាក់ក្នុងអង្គហេតុថា ទម្លាប់ឬទង្វើនៃរដ្ឋបាលតួកគីដែលច្រានចោល១០០% នូវពាក្យបណ្តឹងទាំងឡាយប្រឆាំងនឹងរដ្ឋអំណាច ទង្វើបែបនេះធ្វើឱ្យកាតព្វកិច្ចនៃដើមបណ្តឹង ដែលត្រូវឡើងដល់តុលាការកំពូលក្លាយទៅជាទង្វើឥតបានការជាមុនស្រេចហើយ។ អាស្រ័យហេតុនេះ បើតាមអង្គច្បាប់ ផ្អែកលើគោលការណ៍ទូទៅនៃច្បាប់អន្តរជាតិ គឺ គោលការណ៍«ប្តឹងឱ្យបានការ» ឬបារាំងហៅថា Recours effectif គោលការណ៍នេះ មានប្រៀបជាងគោលការណ៍ប្តឹងឱ្យដល់កំពូល។ ទោះបី Torreggiani មិនបានគោរពនីតិវិធីនេះក្តី ក៏ទឡ្ហីករណ៍នេះ ត្រូវតុលាការសិទ្ធមនុស្សអឺរ៉ុប ច្រានចោលទៅវិញ ដោយនៅចុងបញ្ចប់ វិនិច្ឆ័យសេចក្តីឱ្យប្រទេសអ៊ីតាលី ចាញ់ Torreggiani។ លើសពីនេះទៅទៀត នៅត្រង់ចំណុចមួយនៃអង្គហេតុ ដែលនាំឱ្យតុលាការវិនិច្ឆ័យសេចក្តីបែបនេះ តុលាការគូសបញ្ជាក់ថា ប្រទេសសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុប គប្បី«ពន្យុះ»(inciter) ចៅក្រម និង រដ្ឋអាជ្ញា កុំឱ្យឧស្សាហ៍ដាក់ទោសជាប់ពន្ធនាគារពេក ឱ្យងាករេ យកទណ្ឌកម្មផ្សេងៗ ក្រៅពីនេះផង។ សាលដីកានេះ ស៊ីជម្រៅ ពីព្រោះ លូកដៃ កកូរ ឡូកឡំ កិច្ចការផ្ទាល់នៃតុលាការប្រទេសនីមួយៗ ដោយសារសំអាងលើកត្តាតែមួយ គឺមនុស្សច្រើនជ្រុលពេកក្នុងគុក។ តុលាការ និង ចៅក្រមស៊ើបសួរ ដែលសម្រេចដាក់ទណ្ឌិត និងជនជាប់ចោទក្នុងពន្ធនាគារ គឺធ្វើការវិនិច្ច័យសេចក្តីបែបនេះ ទៅតាមអង្គហេតុ និង អង្គច្បាប់ មិនមែនឈរលើនយោបាយចង់ឱ្យអ្នកទោសរស់ស្រួលសមជាមនុស្សម្នានោះទេ។ បើរដ្ឋអំណាច មិនគ្នាន់គ្នេរ សង់ពន្ធនាគារបន្ថែម ឬក៏រករក្សាសន្តិសុខសង្គម ពីដំបូងទីទេ ចៅក្រមមិនអាចទទួលយកកត្តាទាំងនេះ ជាអង្គហេតុក្រៅសំណុំរឿង ដើម្បីធ្វើខ្លួនឱ្យក្លាយជាអ្នកចៅក្រម «ចំក្រៅ»បានឡើយ។ ចៅក្រម ត្រូវនៅចំកណ្តាលសាច់រឿង ទើបមានយុត្តិធម៌។ Pour terminer, dans l'arrêt du 10 janvier 2012, Ananyev c/ Russie, la Cour de Strasbourg osait énoncer des mesures précises afin de réduire le nombre de détention provisoire. Regrettable est la confusion entre juger et gouverner.

3. 

   24 Sept 2020

   រចនាបទ​នយោបាយ Design Politique

   នៅលើដងវិថីខ្លះ គេឃើញមានភូមិគ្រឹះល្អប្រណីត ដិតជាប់ដោយរថយន្តទំនើបតូចធំ ចតក្នុងទីធ្លា។ រីឯ រចនាបទនយោបាយ ដែលជាផ្នត់គំនិតរបស់មនុស្ស គេមិនអាចឃើញ ដោយងាយៗឡើយ។ ព្រឹត្តបត្រថ្ងៃនេះ ឆាយ ហុកផេង ធ្វើអត្ថាធិប្បាយអំពី «រចនាបទនយោបាយ» ឬ Design Politique។ ទេសចរដែលនាំគ្នាមកលេងតំបន់អង្គរខែត្រសៀមរាប ក្នុងឱកាសបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌនេះ គេមិនស្វែងរកទេសភាពថ្មីប្លែកៗ ឬផ្លូវបំបែកជា ៨ ៩ ទិស ឬក៏ភូមិគ្រឹះ ត្នោតលៃខ្ពស់ស្កឹមស្កៃកប់ពពកនោះទេ។ ទេសចរខ្មែរទាំងឡាយនេះ ដែលភាគច្រើនមកពីរាជធានីភ្នំពេញ ស្វែងរកអ្វីមួយដែលធ្លាប់បានឃើញរាប់សិបដងរួចមកហើយ ហើយក៏នៅតែចង់ឃើញទៀត គឺស្វែងរកមើល Design ដ៏ល្អបវរនៃប្រាសាទថ្ម មានអង្គរវត្ត តាព្រហ្ម បាយ័ន ចៅសាយ ព្រះខ័ន នាគព័ន្ធ ។ល។ ពាក្យ  Design អាចយល់ជាខ្មែរថា រចនាបទ។ សួរថា រចនាបទទាំងឡាយ ព្រមទាំងរចនាបទនយោបាយ វាមានភិនភាគយ៉ាងដែរ? Au Japon, il existe un parti politique se voulant être le pendant asiatique et bouddhiste de la doctrine chrétienne genre parti Démocratie Chrétienne chère à feu Aldo Moro en Italie. Donc au Japon, c'est le parti Komeito, l'un des sept parties politiques participants à la coalition anti Parti Libéral Démocrate (PLD). Cette coalition a gouverné le Japon pendant dix mois, entre août 1993 et juin 1994. Aujourd'hui le Komeito est le 4eme parti politique après le PLD, le parti socialiste et le parti communiste japonais. Le Komeito se veut parti du gouvernement éclairé soutenant la distinction entre religion et Etat, tout en voulant appliquer les principes religieux du bouddhisme à la politique japonaise. រចនាបទ តម្រូវទៅតាមកាលៈទេសៈ និងចំណង់ជំនោរចិត្តមនុស្ស។ កាលៈទេសៈសព្វថ្ងៃសម័យកូវីដ១៩នេះ សាលាបឋមសិក្សាវត្តបូព៌ា នៅសៀមរាប បានកែច្នៃកម្មវិធីបន្ថយសិស្សពី៦០នាក់ មកត្រឹមតែ ២០នាក់ ក្នុងមួយថ្នាក់ និងចំនួនថ្ងៃសិក្សាពី១សប្តាហ៍ ៦ថ្ងៃ មកត្រឹមតែ២ថ្ងៃ ក្នុងមួយសប្តាហ៍វិញ។ សិក្សណាដែលមិនបានចូលរៀនក្នុងថ្នាក់ ឬថ្ងៃណាដែលសិស្សមិនបានមករៀនក្នុងសាលា លោកនាយក ពឹង គឹមឆេន ទម្លាក់មេរៀនក្នុងកន្ត្រកប្រព័ន្ធអ៊ិនធ័រនែត ផ្សព្វផ្សាយតាមផ្ទះសិស្សានុសិស្សឱ្យបានទទួលចំណេះដឹងព្រមៗគ្នា។ គរុកោសល្យតាមរចនាបទនេះ តម្រូវឱ្យដំឡើងកម្លាំងនៃប្រព័ន្ធអ៊ិនធ័រនែត ដោយចំណាយថវិកាបន្ថែមលើសពីពេលធម្មតា។ C'est la voie de la sagesse, vu que nous vivons une période transitoire allant vers le vaccin anti covid-19. En effet, le directeur a conçu un design pédagogique inspiré par l'homme pas par la technologie. Le débit habituel du réseau internet de l'école étant ce qu'il est, si le directeur avait été inspiré par la technologie sans oser la performer, les 6 000 élèves auraient trouvé plus de loisirs que le plaisir de recevoir les enseignements en temps et en heure. C'est la même chose en automobile. Chez Jaguar, dans son nouveau centre de design près du site de Gaydon en Angleterre, Julian Thomson a déclaré : "Nous concevons ici des voitures inspirées par l'homme, pas par la technologie". (Le Figaro, 15/10/2019). កាលដែលមិនទាន់មានគ្រឿង អេឡិចត្រូនិក ក្នុងរថយន្ត ការប្រកួតប្រជែងគ្នាតាមទីផ្សារ សំអាងលើភាពរឹងមាំនៃគ្រឿងម៉ាស៊ីន។ បច្ចុប្បន្នកាល រចនាបទនៃទ្រង់ទ្រាយរថយន្ត មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងចំពោះអ្នកទិញ ពីព្រោះម៉ាស៊ីនដែលល្អឥតខ្ចោះ អាចបើកលឿនដូចហោះ ក៏គេមិនអាចធ្វើអ៊ីចឹងទៅបានទេ ពីព្រោះវាជាប្រភពនៃគ្រោះថ្នាក់សម្រាប់ខ្លួនឯងនិងអ្នកដទៃ ណាមួយទៀត វាខុសនឹងច្បាប់ចរាចរណ៍ដែលកម្រិតល្បឿនបើកបរ។ រីឯរចនាបទនយោបាយក៏តម្រូវឱ្យគណបក្សនីមួយៗលើកស្ទួយលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សេរីភាព សមភាព យុត្តិធម៌ កម្រមានឬគ្មានគណបក្សណា មានភាពក្លាហានហ៊ានចរចាជាមួយរាស្ត្រថា គេនឹងប្រកាន់លទ្ធិរើសអើងពូជសាសន៍ សម្លាប់រង្គាល បែបក្រុមអ៊ីស្លាមជ្រុលនិយម ហៅថា ជីហាត ឬ Daech នោះណាស់។ សូម្បីតែរបបប៉ុលពត ខ្មែរក្រហម ក៏បន្លំឈ្មោះថា កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដែរ។ រីឯរចនាបទគណបក្សពុទ្ធសាសនានិយម ដែលគេឃើញមាននៅប្រទេសជប៉ុន ឈ្មោះគណបក្ស Komeito ក៏គេមិនជ្រុលនិយមយកសាសនាជាធំ ដូចក្រុមអ៊ីស្លាម Daechនោះទេ។ Komeito ប្រកាសថា ត្រូវចែកឱ្យដាច់ រវាង សាសនា និង នយោបាយ ក្នុងន័យថា មិនមែនសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជាមេគណបក្ស ឬក៏ ការបែងចែកវណ្ណៈជាធរមានក្នុងជួរព្រះសង្ឃ ត្រូវបានយកជារចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយរបស់បក្ស Komeito ក៏ទេដែរ។ Vu ainsi l'acte de création politique parait bien désincarné. Les Japonais conçoivent ici des lignes politiques inspirées par l'homme, pas par la soif du pouvoir. Force est de souligner que le Komeito est issu de la branche laïque de l'école bouddhiste Nichiren Shoshu. En France, depuis une dizaine d'années, les collectivités territoriales et les services de l'Etat voient dans le design un outil de transformation de l'action publique. Cependant, il n'existe aucune vision d'ensemble ni vraie réflexion sur le bon usage du design appliqué à la conception de politique publique. Il est sans conteste que le design a la cote auprès des administrations. L'on se demande dès lors, s'agit-il là des feux de paille successifs ou un changement de fond ? Et en quoi le design peut-il redonner de l'oxygène à la politique qui somnole ? Certains optimistes voire opportunistes prétendent que le design est l'outil de résolution des grands problématiques économiques et sociales de notre temps. នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ រចនាបទនយោបាយ ដែលមានជំហរ «ស្នេហាជាតិ» ប្រឈមនឹងបែបបទនៃជីវិតដែលបានរចនាមនុស្សឱ្យស្រឡាញ់សេចក្តីសុខផ្ទាល់ខ្លួន ជាងអ្វីទាំងអស់។ ឧទាហរណ៍ ស្តេចកន ដែលធ្វើសង្គ្រាមបានជោគជ័យ និងធ្វើគត់ហ្លួងសុគន្ធបទ បណ្តាលឱ្យព្រះអនុជពញ្ញាចន្ទរាជា ភៀសខ្លួនទៅស្រុកទេព គឺប្រទេសថៃ។ លុះដល់ថ្ងៃត្រូវប្រើកលល្បិចថាចេញទៅទាក់ដំរីសថ្វាយស្តេចសៀម ដើម្បីបានរេហ៍ពលហែរហមចូលមាតុភូមិកម្ចាត់ស្តេចកន ពញ្ញាចន្ទរាជា ក៏បបួលពញ្ញាអុង ថា«អ្នកបងលែងគិតស្រុកយើងហើយឬ?» ពញ្ញាអុងដែលត្រូវបានស្តេចសៀមប្រគល់ឱ្យគ្រប់គ្រងស្រុកសុវណ្ណខាក់លោក ក៏ឆ្លើយថា «បងបានប៉ុណ្ណេះហើយ បងក៏សុខណាស់ហើយ... ចំណែកស្រុកខ្មែរវិញ បងលែងនឹករលឹកអាលោះអាល័យហើយ តាមតែអ្នកអូនគិតគូរចុះ»។ ដោយសង្ខេប រចនាបទ នយោបាយ គឺជាផ្នត់គំនិតនៃអ្នកដឹកនាំ៕

Contact នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរ​ភាសា (Chronique bilingue)

Guest appearances

Books guests

Based on episode analysis; this does not confirm that the show is currently accepting guests.