Hver veit best hvernig við eigum að lifa lífinu? Stjórnmálamaðurinn sem setur lögin, embættismaðurinn sem semur reglugerðirnar eða einstaklingurinn sem þarf að lifa með afleiðingunum ákvarðana sem teknar eru? Hver hefur þekkinguna og hver ber ábyrgðina þegar ákvarðanir reynast rangar?
Þessar spurningar eru rauður þráður í skrifum Thomas Sowells, eins þekktasta og jafnframt umdeildasta hugsuðar bandarískrar frjálshyggju.
Í þriðja og síðasta þætti um Thomas Sowell kynnumst við helstu hugmyndum Sowells og greinum áhrif hans á umræðu um frelsi einstaklingsins, markaðshagkerfið og ríkisvaldið.
Við fjöllum um bókina Knowledge and Decisions, þar sem Sowell sýnir hvernig þekking er dreifð meðal milljóna einstaklinga og hvers vegna miðstýring getur aldrei nýtt hana alla. Í A Conflict of Visions skýrir hann hvers vegna menn hafa gjörólíkar hugmyndir um samfélagið og hlutverk ríkisins. Við kynnumst einnig gagnrýni hans á menntamenn og sérfræðinga sem vilja móta líf annarra án þess að þurfa sjálfir að bera ábyrgð á afleiðingunum.
Sowell hefur ítrekað bent á að engar fullkomnar lausnir séu til, aðeins val milli ófullkominna kosta. Góð áform tryggja ekki góðar niðurstöðu og ríkisafskipti geta haft afleiðingar sem enginn sá fyrir.
3 Nov 2026
Thomas Sowell – Marxistinn sem snerist til frelsisins - II. hluti
Hvað fær sannfærðan marxista til að snúa baki við sósíalismanum og verða einn áhrifamesti málsvari frjáls markaðar og einstaklingsfrelsis?
Thomas Sowell hafði kynnst sárri fátækt, atvinnuleysi og kynþáttafordómum. Á yngri árum heillaðist hann af kenningum Karls Marx, sem honum þóttu veita sannfærandi skýringar á efnahagslegu misrétti og óréttlæti. Hann trúði því að sósíalisminn gæti skapað betra og réttlátara samfélag.
En reynslan og hagfræðilegar rannsóknir urðu til þess að hann fór smám saman að efast um eigin sannfæringu.
Í öðrum þætti Hugsuða frjálshyggjunnar rekjum við hugmyndafræðilega vegferð Sowells. Við kynnumst áhrifum Milton Friedmans og Chicago-skólans og segjum frá rannsókn hans á áhrifum lágmarkslauna í Púertó Ríkó. Sú reynsla varð til þess að hann endurskoðaði hugmyndir sínar um ríkisvaldið.
Sowell komst að þeirri niðurstöðu að stjórnmálamenn og embættismenn væru háðir sömu mannlegu takmörkunum og aðrir. Þeir hefðu hvorki ótakmarkaða þekkingu né væru lausir undan áhrifum eigin hagsmuna. Hann fór að leggja sífellt meiri áherslu á frjálsa samkeppni, verðkerfið, persónulega ábyrgð og frelsi einstaklinga til að taka eigin ákvarðanir.
Þetta er saga um mann sem hafði hugrekki til að endurskoða hugmyndir sem hann hafði aðhyllst um árabil.
30 Oct 2026
Thomas Sowell – Frá fátækt til frama - 1. þáttur
Hvernig verður fátækur drengur, sem hættir í framhaldsskóla og þarf ungur að sjá fyrir sér sjálfur, einn áhrifamesti hugsuður bandarískrar frjálshyggju?
Thomas Sowell fæddist árið 1930 í Norður-Karólínu, inn í samfélag þar sem fátækt og kynþáttaaðskilnaður settu blökkumönnum þröngar skorður. Hann missti foreldra sína ungur, ólst upp hjá ættingjum og fluttist síðar til Harlem í New York. Þar kynntist hann fátækt, atvinnuleysi og erfiðri lífsbaráttu. Hann hætti í framhaldsskóla og vann ýmis láglaunastörf, en lét aldrei af áhuga sínum á bókum, menntun og því að skilja samfélagið.
Með þrautseigju, hæfileikum og hvatningu frá fólki sem varð á vegi hans tókst Sowell að brjótast til mennta. Hann lauk námi við Harvard, Columbia og Chicago og varð síðar einn þekktasti hagfræðingur og þjóðfélagsrýnir Bandaríkjanna.
En Thomas Sowell var ekki alltaf málsvari frjáls markaðar og einstaklingsfrelsis. Á yngri árum var hann sannfærður marxisti og taldi að sósíalisminn gæti skapað réttlátara samfélag.
Í fyrsta þætti um helstu hugsuði frjálshyggjunnar rekjum við óvenjulega ævi Thomas Sowells, allt frá fátækt til menntunar og frama. Þetta er saga um erfiðleika, tækifæri, sjálfstæði og mann sem neitaði að láta uppruna sinn ráða framtíðinni.
Í næsta þætti segjum við frá því hvernig marxistinn Thomas Sowell sneri baki við sósíalismanum og varð einn skýrasti gagnrýnandi ríkisafskipta og miðstýringar.
Reach and audience
Public platform figures. Ratings count people who left a rating, not total listeners.
Apple Podcasts (US)
5.0 / 5
2 ratings
Spotify
5.0 / 5
8 ratings
Contact Óli Björn - Alltaf til hægri
Guest appearances
Books guests
Based on episode analysis; this does not confirm that the show is currently accepting guests.
Pod Engine is an independent podcast discovery and analytics service and is not affiliated with or endorsed by this podcast. Artwork and show content belong to their owners. Full legal notice.
Explore this show Podcast research with Pod Engine
