Wszechnica.org.pl - Nauka

About Wszechnica.org.pl - Nauka

„Wszechnica FWW - Nauka” to baza wykładów zrealizowanych we współpracy z prestiżowymi instytucjami naukowymi. Wśród naszych partnerów znajdują się m.in. Festiwal Nauki w Warszawie, Muzeum Ziemi PAN, Kampus Ochota UW, Instytut Biologii Doświadczalnej im. Nenckiego PAN oraz kawiarnie naukowe. Wszechnica.org.pl nagrywa też własne rozmowy z ludźmi nauki. Projekt realizowany jest przez Fundację Wspomagania Wsi. Do korzystania z naszego serwisu zapraszamy wszystkich, którzy cenią sobie rzetelną wiedzę oraz ciekawe dyskusje. Zapraszamy też na nasz drugi kanał "Wszechnica FWW - Historia".

Publisher

Wszechnica FWW - Nauka

Category

education

Language

pl

Explicit

No

First episode

31 Jan 2020

Latest episode

29 Oct 2026

Latest episodes

967 episodes in the feed.

1. 

   29 Oct 2026

   1054. Biednie, ale dużo / dr hab. Mariusz Skałba, prof. ucz.

   Wykład dr hab. Mariusza Skałby w ramach XXX Festiwalu Nauki w Warszawie [26 września 2026 r.]Czy w matematyce zawsze warto zajmować się najbardziej prestiżowymi problemami? A może czasem lepiej wybrać obiekt trochę mniej „szlachetny”, ale za to taki, o którym da się powiedzieć znacznie więcej?Dr hab. Mariusz Skałba opowiada o szczególnej strategii badawczej, którą żartobliwie nazywa „biednie, ale dużo”. Jej matematycznymi bohaterami są liczby będące sumami dwóch kwadratów liczb całkowitych, np. 13 = 3² + 2² czy 17 = 4² + 1².W porównaniu z liczbami pierwszymi są one mniej „elitarne”, ale występują częściej i mają wiele ciekawych własności. Prof. Skałba pokazuje m.in., że liczby postaci 4k+3 nie mogą być sumami dwóch kwadratów, a także że zbiór takich sum jest zamknięty na mnożenie: jeśli dwie liczby są sumami dwóch kwadratów, to ich iloczyn również nią jest.To prowadzi do porównań z klasycznymi problemami teorii liczb.Pojawiają się liczby pierwsze bliźniacze i ich „uboższy” odpowiednik: trzy kolejne liczby, z których każda jest sumą dwóch kwadratów. W przeciwieństwie do słynnej hipotezy o nieskończonej liczbie bliźniaczych liczb pierwszych, tutaj można stosunkowo prosto wykazać, że takich „trojaczków” jest nieskończenie wiele.Podobnie jest z hipotezą Goldbacha. Klasyczna wersja mówi, że każdą liczbę parzystą większą od 2 można zapisać jako sumę dwóch liczb pierwszych – i do dziś pozostaje nieudowodniona. Jej „uboższy” odpowiednik prowadzi natomiast do znanego twierdzenia Lagrange’a: każdą liczbę naturalną można przedstawić jako sumę czterech kwadratów.Wykład pokazuje więc, że prostsze obiekty nie muszą być mniej interesujące. Czasem właśnie dzięki nim można dostrzec struktury i prawidłowości, które w świecie liczb pierwszych pozostają bardzo trudne albo całkowicie otwarte.Na końcu prof. Skałba przechodzi do równań diofantycznych i pokazuje, jak pytania o liczby pierwsze oraz sumy dwóch kwadratów można wplatać w klasyczne równania typu Pella.To wykład o teorii liczb, ale także o samym sposobie uprawiania matematyki: czy lepiej mierzyć się z problemem wielkim i sławnym, czy z mniejszym, ale takim, w którym można naprawdę coś odkryć?Dlaczego nie każda liczba jest sumą dwóch kwadratów?Co wspólnego mają takie liczby z liczbami pierwszymi?Czy istnieje nieskończenie wiele „ubogich trojaczków”?Jak wygląda „biedniejsza” wersja hipotezy Goldbacha?I dlaczego czasem bardziej opłaca się badać problem skromniejszy, ale rokujący na rozwiązanie?Zapraszamy na wykład dr. hab. Mariusza Skałby, prof. ucz. „Biednie, ale dużo”, zarejestrowany podczas XXX Festiwalu Nauki w Warszawie 26 września 2026 roku.Dr hab. Mariusz Skałba, prof. ucz. – matematyk związany z Wydziałem Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego, zajmujący się przede wszystkim teorią liczb i równaniami diofantycznymi.#Matematyka #TeoriaLiczb #LiczbyPierwsze #HipotezaGoldbacha #RównaniaDiofantyczne #FestiwalNauki #MariuszSkałba #WszechnicaJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p963. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/

2. 

   21 Oct 2026

   1053. Paradoksalne gry / prof. dr hab. Jerzy Tyszkiewicz

   Wykład prof. dr hab. Jerzego Tyszkiewicza w ramach XXX Festiwalu Nauki w Warszawie [26 września 2026 r.]Czy najbardziej racjonalna strategia zawsze prowadzi do zwycięstwa? A może czasem opłaca się założyć, że inni gracze nie będą w pełni racjonalni? I co zrobić, gdy zwycięstwo zależy nie tylko od własnego wyboru, ale także od tego, jak dobrze przewidzimy sposób myślenia innych?Prof. Jerzy Tyszkiewicz zaprasza publiczność do świata teorii gier – matematycznego opisu sytuacji, w których wynik naszych decyzji zależy od decyzji innych osób.Wykład ma formę eksperymentu. Uczestnicy nie tylko słuchają o grach, lecz sami w nich grają, podejmują decyzje i próbują przewidzieć zachowania pozostałych.Pierwszym przykładem jest słynna gra „zgadnij 2/3 średniej”.Każdy gracz wybiera liczbę od 0 do 100. Następnie oblicza się średnią wszystkich odpowiedzi, a wygrywa osoba, której liczba znajduje się najbliżej dwóch trzecich tej średniej.Na pierwszy rzut oka można wybrać właściwie dowolną liczbę. Wystarczy jednak chwila namysłu, by zauważyć, że wynik na pewno nie przekroczy około 66,7. Jeśli uznamy, że inni gracze również to zauważą, możemy zejść jeszcze niżej. A jeśli założymy, że oni także przewidują nasze rozumowanie – jeszcze niżej.Tak zaczyna się iteracyjne przewidywanie cudzej racjonalności.Gracz myśli nie tylko: „co powinienem wybrać?”, ale również:„Co wybiorą inni?”„Jak bardzo są racjonalni?”„Czy oni wiedzą, że ja próbuję przewidzieć ich zachowanie?”„I czy ja powinienem uwzględnić to, że oni uwzględniają moje rozumowanie?”Jeśli wszyscy gracze byliby idealnie racjonalni i wszyscy zakładaliby idealną racjonalność pozostałych, kolejne etapy rozumowania prowadziłyby ostatecznie do zera.Tyle teoria.Eksperyment z publicznością pokazuje jednak coś znacznie ciekawszego: realni ludzie nie zawsze zachowują się zgodnie z matematycznym ideałem. Co więcej, po poznaniu teorii wcale nie muszą zacząć zachowywać się „bardziej racjonalnie”. Wynik kolejnej rundy może być zaskakujący nawet dla prowadzącego.To pokazuje różnicę między teorią gier a rzeczywistym zachowaniem ludzi. Matematyczny model może zakładać racjonalność, ale gracz w prawdziwej sytuacji musi jeszcze odpowiedzieć sobie na pytanie, na ile racjonalni będą inni.Drugim przykładem jest klasyczna gra w cykora.Dwóch kierowców jedzie samochodami prosto na siebie. Ten, kto pierwszy skręci, przegrywa i zostaje uznany za „cykora”. Jeśli jednak żaden nie skręci – obaj ponoszą katastrofalne konsekwencje.W tej grze pojawia się paradoks: przewagę może zdobyć ten, kto przekona przeciwnika, że zachowa się całkowicie nieracjonalnie.Prof. Tyszkiewicz podaje skrajny przykład: gracz mógłby demonstracyjnie wyrwać kierownicę i wyrzucić ją przez okno. W ten sposób pokazuje przeciwnikowi, że nie ma już możliwości skrętu. Drugi gracz, jeśli chce uniknąć zderzenia, musi ustąpić.Paradoks polega więc na tym, że w pewnych sytuacjach strategicznych zademonstrowanie własnej nieracjonalności może być racjonalną strategią.Wykład pokazuje, że teoria gier to nie tylko matematyka. To także sposób myślenia o negocjacjach, konfliktach, współpracy i podejmowaniu decyzji w sytuacjach, gdy nasze działania zależą od oczekiwań wobec innych ludzi.Czy racjonalny gracz powinien zawsze wybierać „najbardziej logiczną” opcję?Jak przewidzieć poziom racjonalności innych?Dlaczego idealna teoria może prowadzić do innego wyniku niż prawdziwa gra?Prof. dr hab. Jerzy Tyszkiewicz – informatyk i matematyk związany z Wydziałem Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się informatyką teoretyczną, logiką oraz matematycznymi podstawami informatyki.#TeoriaGier #Matematyka #Racjonalność #Gry #Strategia #Psychologia #FestiwalNauki #JerzyTyszkiewicz #WszechnicaZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/

3. 

   19 Oct 2026

   1052. Homoseksualizm u zwierząt / Bartosz Popczyński

   Wykład Bartosza Popczyńskiego w ramach cyklu Spotkania z przyrodą - "Miłość w świecie zwierząt" [14 października 2026 r.]Czy związki jednopłciowe są czymś wyjątkowym dla człowieka? Zdecydowanie nie. Zachowania homoseksualne obserwowano u setek gatunków zwierząt - od ptaków i ssaków po owady i pajęczaki. W kolejnym odcinku cyklu „Miłość w świecie zwierząt” Bartosz Popczyński przygląda się temu, jak różnorodne mogą być relacje między osobnikami tej samej płci i jakie funkcje mogą pełnić. Punktem wyjścia są dawne obserwacje przyrodników. Już w XIX i na początku XX wieku opisywano pary jednopłciowe u ptaków, ale część takich informacji przez lata była pomijana albo wręcz cenzurowana jako „niestosowna”. Dobrym przykładem są obserwacje pingwinów Adeli z wypraw antarktycznych z początku XX wieku. Właśnie pingwiny są jednym z najciekawszych bohaterów wykładu. Samce potrafią tworzyć trwałe pary, wspólnie budować gniazda, a czasem także podejmować opiekę nad jajem. Popczyński przywołuje m.in. historię dwóch samców pingwinów z wrocławskiego zoo - Blue i Foresta - oraz głośne przypadki par jednopłciowych z innych ogrodów zoologicznych. Pojawia się też odpowiedź na pytanie, czy para jednopłciowa może wychować potomstwo. U samic rozwiązanie bywa proste: jedna z nich może kopulować z samcem, złożyć zapłodnione jajo, a następnie młode wychowuje para dwóch samic. Jeszcze ciekawszy przykład stanowią czarne łabędzie. Dwa samce mogą wspólnie zdobyć jajo, bronić terytorium i wychowywać młode. W wykładzie pojawia się obserwacja, że takie pary mogą osiągać bardzo wysoki sukces lęgowy - m.in. dlatego, że dwa samce skutecznie bronią większego terytorium. U albatrosów ciemnolicych spotykamy natomiast długotrwałe związki dwóch samic. W niektórych populacjach jest to związane z nierówną proporcją płci - samic jest więcej niż samców, więc część z nich tworzy wspólne pary i razem wychowuje potomstwo.Relacje jednopłciowe nie ograniczają się jednak do ptaków. U delfinów butlonosych kontakty seksualne między samcami mogą wzmacniać więzi społeczne i pojawiają się w grupach kawalerskich. U pawianów mogą pomagać ograniczać agresję i budować współpracę między samcami. U bonobo zachowania seksualne - zarówno różnopłciowe, jak i jednopłciowe - odgrywają ogromną rolę w życiu społecznym, rozładowywaniu napięcia i podtrzymywaniu relacji. Popczyński opowiada też o żyrafach, lwach, słoniach i owcach. Pokazuje, że podobne zachowania mogą mieć bardzo różne znaczenie: od tworzenia trwałego związku, przez opiekę nad młodymi i budowanie sojuszy, po przyjemność, trening zachowań seksualnych czy zmniejszanie napięcia wewnątrz grupy. Na koniec pojawiają się również owady i pajęczaki. Tutaj mechanizm może być znacznie prostszy: czasem bardziej opłaca się zareagować szybko na potencjalnego partnera niż tracić czas na dokładne „sprawdzanie”, czy jest on właściwej płci.Wykład pokazuje więc, że określenie „homoseksualizm u zwierząt” obejmuje bardzo szeroki zakres zachowań. Nie zawsze oznacza trwałą orientację czy związek podobny do ludzkiego - może dotyczyć kopulacji, zalotów, więzi społecznej, wspólnego gniazdowania albo wychowywania potomstwa. Dlaczego dawniej ukrywano obserwacje takich zachowań? Czy dwa samce mogą skutecznie wychować młode? Dlaczego część samic albatrosów łączy się w pary? Jaką rolę seks pełni w społecznościach delfinów, pawianów i bonobo? I czego różnorodność zachowań zwierząt uczy nas o samym świecie przyrody? Bartosz Popczyński - edukator przyrodniczy związany z Lasami Miejskimi Warszawa, popularyzator wiedzy o naturze i autor cyklu „Spotkania z przyrodą”. Cała seria „Miłość w świecie zwierząt”: https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUSddS0PzNjVxqKvl_epdrYQ#MiłośćWŚwiecieZwierząt #HomoseksualizmUZwierząt #ZachowaniaZwierząt #Pingwiny #Delfiny #Bonobo #Albatrosy #Przyroda #Biologia #BartoszPopczyński #SpotkaniaZPrzyrodą #WszechnicaZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/

Who has been a guest on Wszechnica.org.pl - Nauka

Names identified in recent episode analyses. Showing up to five guests.

• Bartosz Popczyński
• Danuta Hübner
• Jerzy Buzek
• Jerzy Plewa
• Piotr Zagórski

Reach and audience

Public platform figures. Ratings count people who left a rating, not total listeners.

Apple Podcasts (US)

4.0 / 5

2 ratings

Spotify

4.7 / 5

61 ratings

Contact Wszechnica.org.pl - Nauka

Guest appearances

Books guests

Based on episode analysis; this does not confirm that the show is currently accepting guests.

Shows with a similar audience

• 

  Radio Naukowe

• 

  Nauka To Lubię

• 

  Skądinąd

• 

  Brzmienie Świata z lotu Drozda

• 

  Przemek Górczyk Podcast

• 

  Podcast Historyczny