Met het ontstaan van de Sovjet-Unie veranderde het Russische muziekleven ingrijpend. Componisten moesten ineens muziek maken ten dienste van de nieuwe socialistische staat: eenvoudige melodieën die arbeiders en boeren tot grootse prestaties aan zouden zetten. Muziek als arbeidsvitaminen!
Musici stonden voor een dilemma : netjes binnen de lijntjes kleuren of toch maar rebelleren? Dat laatste was niet zonder gevaar: een enkeling kreeg de kogel voor zijn werk, anderen werden getreiterd of gearresteerd en belandden soms jarenlang in de Goelag. Naar het boek 'De Klank van de Heilstaat' van Michel Krielaars.
Eind 1962 brengt Chroesjtsjov een bezoek aan een tentoonstelling die georganiseerd wordt door de ‘Unie van Moskouse Kunstenaars’. De abstracte beelden en vreemde schilderijen vervullen hem met afschuw. Hij roept: ‘De abstractionisten? Idioten en parasieten zijn het!' De volgende dag is zijn uitbarsting voorpaginanieuws in de Pravda. Twee weken later worden 400 kunstenaars, schrijvers en musici in het Kremlin ontboden. Sjostakovitsj Is het eerste slachtoffer van de nieuwe hetze.
6 Apr 2022
5. De culturele dooi
1954 is het jaar waarin men voorzichtig de grenzen van de ideologische doctrine begint af te tasten, in de muziek…maar ook in de literatuur. Want de literaire sensatie van dat jaar is een roman van Ilja Ehrenburg met de veelzeggende en bijna symbolische titel ‘ De dooi’. Ook Westerse muziek vindt zijn weg weer naar de Sovjet-Unie. Amerika en de USSR sluiten zelfs een uitwisselingsverdrag voor muzikanten. Met Chroesjstjov breken nieuwe tijden aan.
27 Mar 2022
4. De strijd tegen het formalisme.
Componist Tichon Chrennikov wordt de nieuwe baas van de Componistenbond. Het is voortaan zijn taak om componisten als Prokofiev en Sjostakvitsj in de pas te doen lopen. Ze worden gedwongen om in het openbaar hun excuses aan te bieden voor de foute muzikale keuzes die ze in het verleden hebben gemaakt. De vrouw van Prokofiev wordt gearresteerd, en niemand het aandurft om het voor haar op te nemen. Zo groot is de angst.
20 Mar 2022
3. De oorlogsjaren
In September 1939 vallen de Duitsers Polen binnen. Joden gaan op de vlucht en trachten de grens met de Sovjet-Unie over te steken. Onder hen is ook de Mieczyslaw Vajnberg. Ook in de andere grote steden van Rusland worden prominente musici zo snel mogelijk geëvacueerd. Zo ook Sjostakovitsj, die eerst weigert. Intussen begint Stalin ook een nieuw soort heksenjacht, ditmaal op de uitvoerders van het lichte genre. Populaire artiesten als Klavdia Sjoelzjenko en Vadim Kozin passen hun liedjes aan.
13 Mar 2022
2. De grote terreur
In 1932 besluit Stalin om de muziek aan een artistieke doctrine te onderwerpen. Wat volgt is een grote zuiveringsactie. En in dit klimaat van angst en terreur besluit Prokofiev terug te keren naar zijn geboorteland. Het idee dat hij in Rusland meer kan betekenen als componist dan in het al te modebewuste Parijs, maakt hem grenzeloos naïef. Eerst wordt hij onthaald als een held, maar dan moet hij wanstaltige verjaardagcantates componeren voor Stalin terwijl een vriend wordt geëxecuteerd.
6 Mar 2022
1. Prokofiev en de revolutie
Wanneer in oktober 1917 Lenin en zijn bolsjewieken in Sint-Petersburg de macht grijpen, bevindt Prokofiev zich in een kuuroord in de Kaukasus. Voorlopig laten de bolsjewieken hem met rust omdat hij een kunstenaar is. Een jaar later maakte hij carrière in het buitenland. Terwijl Prokofiev het oorlogsgeweld weet te ontvluchten zijn er andere componisten die intussen een veel onfortuinlijker lot te wachten staat. Eén van hen is Vsevolod Zaderatsky.
24 Feb 2022
Trailer — Muziek voor Stalin
Al vanaf de beginjaren van de Sovjet-Unie veranderde het Russische muziekleven ingrijpend. Componisten moesten ineens muziek maken ten dienste van de nieuwe socialistische staat: eenvoudige melodieën die arbeiders en boeren tot grootse prestaties aan zouden zetten. Muziek als arbeidsvitaminen!
Musici stonden voor een dilemma: netjes binnen de lijntjes kleuren of toch maar rebelleren? Dat laatste was niet zonder gevaar: je werd sowieso getreiterd en sommigen belandden voor jaren in de Goelag.
Contact Muziek voor Stalin
Guest appearances
Does not typically book guests
Based on episode analysis; this does not confirm that the show is currently accepting guests.
Pod Engine is an independent podcast discovery and analytics service and is not affiliated with or endorsed by this podcast. Artwork and show content belong to their owners. Full legal notice.
Explore this show Podcast research with Pod Engine
