Technologische ontwikkelingen gaan razendsnel. Hoe willen we hier als samenleving mee omgaan? In Verrekijkers gaan onderzoekers van het Rathenau Instituut in gesprek met onder meer wetenschappers en beleidsmakers. Elke aflevering praten ze je bij over maatschappelijke kanten van wetenschap en technologie waarover je veel te weinig hoort.
Meer weten? Kijk op www.rathenau.nl/verrekijkers (https://www.rathenau.nl/nl/verrekijkers) of mail naar podcast@rathenau.nl.
Geproduceerd door Podcastfactory.nl in opdracht van het Rathenau Instituut. Redactie: Simone Harmsen, Timo Nieuwenhuis, Nuweira van Goens, Annemarie Verschragen en Annet Beukema.
Kunnen we ons lichaam jonger maken, of zelfs de dood overwinnen? Dit lijkt dichterbij te komen, nu techmiljardairs fors investeren in onderzoek naar veroudering. Wat betekenen deze investeringen voor het onderzoeksveld, en onze kijk op ouderdom? Aflevering 17 van Verrekijkers zoomt in op de vraag; hoe lang kunnen en willen we leven?
Host Timo Nieuwenhuis gaat in gesprek met Peter de Keizer, moleculair geneeskundige (UMC Utrecht) en Michelle Habets (Rathenau Instituut). We gaan ook langs bij Eline Slagboom, hoogleraar moleculaire epidemiologie (Universiteit Leiden).
Bron audiofragment: Nieuwsuur, 11 augustus 2026
8 Jul 2026
Is het online debat nog te redden?
Durf jij nog online in gesprek te gaan?
Het online debat staat onder druk. Steeds meer mensen halen hun nieuws van social media, waar algoritmes bepalen wat je wel en niet te zien krijgt. En door alle online haat en reacties geschreven door AI-bots haken veel mensen helemaal af van online reageren.
Is het online debat nog te redden? En zo ja, hoe dan? Je hoort het in deze speciale live opgenomen editie van Verrekijkers.
Host Timo Nieuwenhuis leidt een panelgesprek met Eva Hofman (journalist bij de Groene Amsterdammer), Marit de Jong (onderzoeker bij het Rathenau Instituut), Lotje Beek (beleidsadviseur bij Bits for Freedom) en Esther Hammelburg (lector hybride realiteiten bij de Hogeschool van Amsterdam en het Rathenau Instituut).
17 Jun 2026
Zetten robotrechters en AI onze democratie onder druk?
Eens in de vier jaar een vakje roodkleuren - dat is vaak het eerste waar mensen aan denken bij een democratie. Maar onze democratische samenleving bestaat uit veel meer, zoals het recht om te demonstreren en onafhankelijke rechtspraak. En daar zie je steeds meer digitalisering: van camera’s met gezichtsherkenning bij demonstraties tot AI-gebruik door advocaten.
Wat staat er op het spel als de politie, rechters en advocaten steeds meer gebruikmaken van digitale technologie? En hoe kan digitale technologie worden ingezet om de democratie te versterken? Je hoort het in aflevering 15 van Verrekijkers.
Simone Harmsen en Willemine Willems van het Rathenau Instituut gaan in gesprek met Vera Prins, onderzoeker bij Amnesty International. Te gast is ook jurist en filosoof Cees Zweistra. Hij is verbonden aan de Erasmus Universiteit en schrijver van een boek over AI in de rechtspraktijk.
15 Apr 2026
Kun je als wetenschapper nog zonder AI?
Steeds meer wetenschappers gebruiken kunstmatige intelligentie. Bijvoorbeeld voor het analyseren van gegevens of het schrijven van artikelen. Komen ze hiermee sneller tot oplossingen? Of gaan juist belangrijke vaardigheden verloren? En wat doet dit met de rol van wetenschap in onze samenleving?
Onderzoekers van het Rathenau Instituut gaan hierover in gesprek met Felienne Hermans, hoogleraar Computer Science Education aan de Vrije Universiteit Amsterdam.
17 Mar 2026
Kennis onder vuur: wetenschap in tijden van geopolitieke spanningen
De actuele geopolitieke spanningen en oorlogen hebben grote invloed op de wetenschap en de ontwikkeling van technologie.
Ze roepen allerlei nieuwe ethische en maatschappelijke vragen op. Wat zijn de gevolgen van de extra investeringen in defensie-onderzoek? Komen belangrijke waarden in de wetenschap onder druk te staan, zoals transparantie en samenwerking? En wat kunnen verschillende vakgebieden bijdragen aan de-escalatie van conflicten?
In aflevering 13 van Verrekijkers verkennen we deze kwesties. Wat kunnen we leren van eerdere conflicten?
Bron audiofragment: NOS stories.
Onderzoekers van het Rathenau Instituut gaan in gesprek met Martijn Kitzen, hoogleraar aan de Nederlandse Defensie Academie. Ook gingen we langs bij Yolande Jansen, hoogleraar Sociale en politieke filosofie (Universiteit van Amsterdam).
10 Feb 2026
Plastic zonder olie - Hoe raakt verduurzaming van de industrie ons leven?
Veel alledaagse voorwerpen zoals shampooflessen en kleding worden gemaakt met plastics op basis van aardolie en gas. Om de klimaatdoelen van de overheid te halen, is een overgang nodig naar duurzamere bronnen van grondstof en energie.
Wat betekent dat voor de toekomst van de industrie in Nederland? Welke maatschappelijke en politieke kwesties liggen op tafel, als ons land de klimaatdoelen wil halen en tegelijkertijd wil zorgen voor werkgelegenheid en strategische relevantie? En hoe zorg je dat alle betrokkenen kunnen meebeslissen?
Onderzoekers Marleen Schuijer en Vincent Lagendijk van het Rathenau Instituut gaan hierover in gesprek met Arnold Stokking, voorzitter van het platform Groene Chemie Nieuwe Economie.
‘Het is belangrijk dat burgers en nieuwe partijen op de markt gehoord worden in het debat over verduurzaming van de industrie.’ – Marleen Schuijer
‘Er liggen kansen om oplossingen te creëren. Die kosten niet alleen geld, maar ook tijd.’ – Arnold Stokking
Bron audiofragment: Sven op 1 - 01 oktober 2025 - NPO Radio 1 Gemist | NPO Radio 1 (https://www.nporadio1.nl/uitzendingen/sven-op-1/9d9ab6f6-64ec-4653-9d8b-0d612ac47472/2025-10-01-sven-op-1)
18 Dec 2025
Baas over eigen genen – wie beslist over biotechnologie?
Researchers Simone Harmsen and Rosanne Edelenbosch discuss biotechnology policy and its economic impacts with Sijas Akkerman, exploring the inclusion of diverse interests in decision-making in this interview.
18 Nov 2025
Online persoonscontrole: hoe ver willen we gaan?
Jaap-Henk Hoepman from Radboud University discusses online identity verification and digital passports with the Rathenau Instituut, exploring the balance between online safety and individual privacy in this interview.
21 Oct 2025
De macht van algoritmes in verkiezingstijd
Host Timo Nieuwenhuis interviews Quirine van Eeden, Pieter van Boheemen, and Rudy van Belkom about how algorithms on social media platforms impact elections and democratic processes, exploring both the risks and opportunities.
22 Sept 2025
Wetenschap: waarheid of wantrouwen?
Host Timo Nieuwenhuis interviews Rosanne Hertzberger, Frans Brom, and Jelle Slief about trust and distrust in science, exploring how scientific knowledge informs political decisions and recent research on Dutch public opinion.
23 May 2025
De verborgen wereld achter AI
Media experts Anne Helmond, Fernando van der Vlist, and Marisa Memelink explore the hidden systems powering artificial intelligence, including human labor and resource extraction, in this interview episode.
16 Apr 2025
Neurotechnologie als commercieel goud?
Neurotechnologie kruipt steeds dieper in onze hersenen. Door de schedel heen, of via implantaten, kunnen wetenschappers steeds preciezer afleiden wat er gaande is in ons brein. Op dit moment wordt bovendien flink geïnvesteerd in consumentenproducten met neurotechnologie.
Met neurowetenschapper Maarten Boksem bespreken we wat onderzoekers, bedrijven en consumenten wel - en niet - kunnen met de toenemende hoeveelheid neurodata die zo worden verzameld. En wat zijn de gevolgen als bijvoorbeeld werkgevers of rechters deze data gaan gebruiken?
Meer weten?
Het onderzoek naar neurotechnologie door het Rathenau Instituut lees je hier: Neurotechnologie | Rathenau Instituut (https://www.rathenau.nl/nl/gezondheid/neurotechnologie)
Bron audiofragment (https://debatdirect.tweedekamer.nl/2025-01-30/digitale-zaken/groen-van-prinstererzaal/opkomende-en-toekomstige-technologieen-10-00/video)
19 Mar 2025
Achtertuin gezocht: waar laten we radioactief afval?
Nederland krijgt steeds meer radioactief afval. Als de plannen voor vier nieuwe kerncentrales doorgaan, komt daar nog veel extra afval bij.
Een deel van dit afval kan vele duizenden jaren gevaarlijk blijven. Hoe bergen we dat op een veilige plek? En hoe betrek je burgers op een goede manier bij de besluitvorming?
In deze aflevering van Verrekijkers graven we de diepte in met onze Belgische gast Sigrid Eeckhout, voorlichter bij afvalorganisatie NIRAS. België is verder dan Nederland, en doet al tests in een ondergronds laboratorium. Sigrid heeft een aantal belangrijke adviezen voor beleidsmakers in ons land.
Bron geluidsfragment: Nieuwsuur, 18 mei 2024.
Meer informatie over het onderzoek van het Rathenau Instituut naar besluitvorming rond radioactief afval:
Nu samen stappen maken | Rathenau Instituut (https://www.rathenau.nl/nl/klimaat/nu-samen-stappen-maken)
19 Feb 2025
Satellieten: dure hobby of bittere noodzaak?
Er draaien steeds meer satellieten om de aarde. Ze zijn onmisbaar voor navigatie en communicatie, maar de toenemende drukte zorgt ook voor risico’s, zoals botsingen en verstoringen van signalen. Er zweven nu al een miljoen stukjes ruimtepuin rond de aarde.
Veel satellieten zijn bovendien van commerciële partijen, zoals Starlink. Welke maatschappelijke gevolgen kan deze nieuwe space-race hebben? En wat kunnen we doen om de ruimte toegankelijk te houden?
Djurre en Simone van het Rathenau Instituut gaan hierover in gesprek met Haroon Sheikh. Hij is filosoof, bijzonder hoogleraar aan de VU en verbonden aan de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.
16 Jan 2025
Worden we straks digitaal onsterfelijk?
Zou jij willen chatten met een digitale simulatie van een overleden dierbare? En mogen jouw nabestaanden na je eigen overlijden al je digitale gegevens gebruiken om zo’n simulatie te maken?
In deze aflevering van Verrekijkers verkennen onderzoekers van het Rathenau Instituut welke invloed digitale technologie kan hebben op de manier waarop we omgaan met rouw, afscheid en de dood. Ze gaan hierover in gesprek met mediawetenschapper Esther Hammelburg.
Meer weten?
Kijk voor het Dialoogprogramma Digitale Samenleving op de website van het Rathenau Instituut:
Dossier: dialoogprogramma digitale samenleving | Rathenau Instituut (https://www.rathenau.nl/nl/digitalisering/dossier-dialoogprogramma-digitale-samenleving)
Het Bericht aan het Parlement over het datacodicil vind je hier:
Bescherming persoonsgegevens en andere digitale grondrechten | Rathenau Instituut (https://www.rathenau.nl/nl/berichten-aan-het-parlement/bescherming-persoonsgegevens-en-andere-digitale-grondrechten)
18 Dec 2024
Designer-baby’s uit het lab?
Wetenschappers onderzoeken hoe ze zaadcellen en eicellen in het lab kunnen maken uit andere cellen, zoals huidcellen.
Wat als die technologie er inderdaad komt, wat kun je daar dan mee? Kun je een oneindige hoeveelheid embryo’s maken, of een kind krijgen met jezelf? Brengt deze techniek de designer-baby, die slim, mooi en gezond is, dichterbij?
Juist nu deze technologie nog in ontwikkeling is, moeten we nadenken over toepassingen die we als maatschappij wel en niet willen. Dat is onder meer van belang voor het politieke debat over de Embryowet, waarin staat wat er wel en niet mag in het onderzoek naar embryo’s.
Simone en Timo van het Rathenau Instituut gaan hierover in gesprek met biomedisch onderzoeker Geert Hamer.
Meer weten? Kijk op Zaadjes voor een maatschappelijk debat | Rathenau Instituut (https://www.rathenau.nl/nl/gezondheid/zaadjes-voor-een-maatschappelijk-debat#:~:text=een%20maatschappelijk%20debat-,Onderzoek%20naar%20geslachtscellen%20uit%20het%20lab%20raakt%20aan%20niets%20minder,maken%2C%20waaruit%20kinderen%20geboren%20worden.)
18 Dec 2024
Techno-stress
We gebruiken de hele dag technologie – op het werk en privé. De mentale belasting die dit oplevert wordt ook wel ‘techno-stress’ genoemd.
Hoe ontstaat techno-stress op het werk? Wat kun je doen als je er last van hebt? En moeten werknemers zich gewoon aanpassen aan nieuwe technologie, of zijn nieuwe maatregelen nodig om de mentale gezondheid van werknemers te bewaken?
Djurre en Timo van het Rathenau Instituut gaan hierover in gesprek met Liza van Dam. Zij doet bij TNO onderzoek naar technologie, gezondheid en werk.
Meer weten? Kijk hier: Eigen ritme of algoritme? | Rathenau Instituut (https://www.rathenau.nl/nl/digitalisering/eigen-ritme-algoritme)
Who has been a guest on Verrekijkers
Names identified in recent episode analyses. Showing up to five guests.
Simone Harmsen
Rosanne Edelenbosch
Jaap-Henk Hoepman
Quirine van Eeden
Pieter van Boheemen
Reach and audience
Public platform figures. Ratings count people who left a rating, not total listeners.
Spotify
4.9 / 5
28 ratings
Contact Verrekijkers
Guest appearances
Books guests
Based on episode analysis; this does not confirm that the show is currently accepting guests.
Pod Engine is an independent podcast discovery and analytics service and is not affiliated with or endorsed by this podcast. Artwork and show content belong to their owners. Full legal notice.
Explore this show Podcast research with Pod Engine
